الگوي مقاومت آنتي بيوتيكي و ارزيابي ژن هاي كد كننده بتالاكتاماز و متالو بتالاكتاماز در ميان سويه هاي باليني مقاوم به چند داروي جدا شده از بيماران بستري در بيمارستان هاي شهر كركوك، عراق

زمينه و هدف: افزايش جهاني عفونت ‌هاي بيمارستاني (HAIs) ناشي از باكتري هاي گرم منفي مقاوم به چند دارو (MDR) تهديدي بزرگ براي سلامت عمومي، به ويژه در مناطق در حال توسعه، محسوب مي‌شود. بتالاكتاماز هاي طيف گسترده (ESBLs) و متالوبتالاكتامزا ها (MBLs) از جمله مكانيسم‌ هاي مقاومت باليني مهم هستند. اين مطالعه با هدف تعيين شيوع توليد ESBL و MBL، ارزيابي پروفايل مقاومت آنتي‌بيوتيكي و شناسايي ژن ‌هاي مقاومت مرتبط (blaCTX-M، blaTEM، blaSHV، blaOXA، blaIMP و blaVIM) در بين جدايه ‌هاي گرم منفي باليني در كركوك، عراق انجام شد. مواد و روش‌ها: يك مطالعه مقطعي از دسامبر 2024 تا ژوئن 2025 با 157 جدايه باكتري گرم منفي غير تكراري جمع‌آوري شده از بيماران بستري در بيمارستان آزادي كركوك انجام شد. شناسايي باكتري‌ ها با استفاده از روش‌ هاي ميكروبيولوژيكي، بيوشيميايي و مولكولي انجام شد .آزمايش حساسيت ضدميكروبي با استفاده از روش انتشار ديسك انجام شد. توليد ESBL و MBL به صورت فنوتيپي از طريق آزمايش انتشار ديسك تركيبي (CDDT) و آزمايش سينرژي ديسك دوگانه (DDST) شناسايي شد. از PCR براي شناسايي ژن ‌هاي مقاومت استفاده شد. داده ‌ها از نظر آماري تجزيه و تحليل شدند و سطح معني‌داري در سطح P <‎ 0.05 تعيين شد. يافته ها: در ميان 157 جدايه، شايع ‌ترين باكتري ‌ها اشريشيا كلي (29.3٪)، سودوموناس آئروژينوزا (21.0٪) و كمپلكس آسينتوباكتر بوماني (20.4٪) بودند و پس از آن گونه ‌هاي پروتئوس (16.6٪)، كلبسيلا پنومونيه (11.5٪) و سراتيا مارسسنس (1.3٪) قرار داشتند .در مجموع 61 سويه (38.9٪) به عنوان MDR شناسايي شدند. توليد ESBL در 45 جدايه (28.6٪) تأييد شد كه بيشترين فراواني در P. aeruginosa (42.4٪) و كمپلكس A. baumannii (37.5٪) مشاهده شد. گونه‌هاي Proteus و K. pneumoniae نيز به ترتيب در 23.1٪ و 27.8٪ از جدايه‌ ها توليد ESBL نشان دادند، در حالي كه S. marcescens هيچ كدام را نشان نداد. توليد MBL در 8.9٪ از كل جدايه‌ها، از جمله گونه ‌هاي Proteus (11.5٪) و K. pneumoniae (5.6٪) مشاهده شد، در حالي كه S. marcescens دوباره منفي آزمايش شد. تجزيه و تحليل PCR وجود ژن‌ هاي مقاومت را تأييد كرد كه blaCTX-M، blaOXA و blaSHV بيشترين فراواني را داشتند. در ميان ژن ‌هاي MBL، blaIMP و blaVIM هر كدام در 7.0٪ از جدايه‌ها شناسايي شدند. آزمايش حساسيت آنتي ‌بيوتيكي نشان داد كه آميكاسين و مروپنم مؤثرترين دارو ها بودند، در حالي كه آموكسي‌ سيلين و آمپي‌سيلين بالاترين ميزان مقاومت را در بين گونه‌ ها نشان دادند. همبستگي ‌هاي آماري معني‌داري (P <‎ 0.05) بين توليد آنزيم فنوتيپي و وجود ژن ‌هاي مقاومت خاص مشاهده شد. نتيجه‌گيري: اين مطالعه بر وجود نگران‌كننده پاتوژن ‌هاي گرم منفي MDR توليدكننده ESBL و MBL در محيط ‌هاي بيمارستاني در كركوك تأكيد مي‌كند و پيامد هاي قابل توجهي براي كنترل عفونت و مديريت آنتي‌بيوتيك ‌ها دارد. تشخيص ژن ‌هاي مقاومت، نياز به نظارت مولكولي را تأييد مي‌كند و بر نياز فوري به سياست‌ هاي بهينه‌ سازي آنتي ‌بيوتيكي و برنامه ‌هاي نظارت بر مقاومت محلي براي مبارزه با تهديد رو به رشد مقاومت ضد ميكروبي تأكيد دارد. كلمات كليدي: مقاومت آنتي ‌بيوتيكي، باكتري‌ هاي مقاوم به چند دارو، ESBL، MBL، PCR، عفونت‌ هاي بيمارستاني، عراق

236642

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

ميكروبيولوژي

پزشكي

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

منصور صديقيري، خليل عزيزيان