بررسي ارتباط رويدادهاي حدي بارش 24-ساعته استان سيستان و بلوچستان با نوسانات دماي سطحي اقيانوس هند

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي آبخيزداري

كارشناسي ارشد

زندگي انسان همواره تحت تاثير برهم‌كنش ميان گستره‌هاي آبي و هوا بوده است. به طوري كه از ديرباز تاكنون، بشريت همواره از مواهب آسماني بهره يافتند و از آن‌ها در جهت پيش‌برد معيشت خود استفاده كرده‌اند. اما تعامل ميان جو و گستره‌هاي آبي، هميشه به نفع انسا‌ن‌ها نبوده است. به عنوان مثال، وقوع سيلاب‌هاي خطرناك همواره تهديدي براي نوع بشر بوده است. از آن‌جايي كه نوسانات اقليمي در يك منطقه، منطقه‌ي ديگري را نيز تحت تاثير قرار مي‌دهد، از اين رو در سال‌هاي اخير، برهم‌كنش ميان جو و اقيانوس، محل بحث‌هاي علمي بسيار زيادي بوده است. زيرا از نتايج حاصل از تعامل يادشده، مي‌توان به وقوع سيلاب‌هاي گسترده حداكثري اشاره نمود كه تهديد بسيار بزرگي براي جان و مال انسان‌ها بوده است. از اين رو، محققان هميشه درصدد يافتن ارتباط بين شاخص‌هاي پهنه‌هاي آبي و عوامل بارش‌زا جهت كشف روندها و مدل‌هاي مرتبط با بارش بوده‌اند. امروزه ثابت شده است كه الگو‌هاي پيونداز دور در تمامي نقاط كره‌ي زمين حكم فرماست و تغييرات حتي جزئي در يكي از عوامل، مي‌تواند عامل ايجاد نوسانات گسترده در اقاليم ديگر گردد. در تحقيق حاضر، تاثيرات شاخص دماي سطح آب اقيانوس هند، به عنوان يك شاخص دورپيوند، بر بارش حداكثر24-ساعته جنوب شرق كشور مورد مطالعه قرار گرفته شد. براي اين منظور، از داده‌هاي تعريف شده به عنوان شاخص دماي سطح آب اقيانوس هند كه در واقع اختلاف مقادير قسمت غربي اين اقيانوس با سمت جنوب شرقي آن است، استفاده شد. همچنين ايستگاه‌هاي زاهدان، سراوان، زابل، ايرانشهر و چابهار در استان جنوب شرقي كشور (سيستان و بلوچستان) انتخاب گرديد تا پاسخ نوسانات و روند بارش حداكثر24-ساعته در اين ايستگاه‌ها به شاخص DMI اقيانوس هند مورد مطالعه قرار گيرد. براي بررسي ارتباط بين بارش حداكثر24-ساعته و شاخص DMI، از روش همبستگي اسپيرمن استفاده شد كه در دو مقياس سالانه و ماهانه بين مقادير فوق برازش داده شد. يافته‌ها حاكي از وجود همبستگي در بعضي از سال‌ها در تمام ايستگاه‌ها بوده است. به منظور شناخت رفتار بارش‌هاي رگباري منطقه‌ي مورد مطالعه و شناسايي روند آن‌ها، از روش من-كندال تك متغيره و من-كندال چند متغيره نيز استفاده گرديد. نتايج نشان داد كه در ايستگاه زاهدان و زابل روند سالانه منفي و در ايستگاه چابهار مثبت بوده است. همچنين جهت بررسي شاخص DMI بر روند بارش حداكثر24-ساعته منطقه نيز، برازش آزمون من-كندال جزوئي نشان داد كه در بعضي از ماه‌ها و سال‌ها اين شاخص بر روند بارش‌هاي حدي موثر بوده است.

236625

حفاظت آب و خاك

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان