مطالعه بيوماركري نفت مخازن آسماري در فروافتادگي دزفول، جنوب غرب ايران

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي نفت

كارشناسي ارشد

اين پژوهش با هدف تعيين سنگ منشاء، محيط رسوبي، سن زمين‌شناسي و بلوغ حرارتي نفت‌هاي مخازن آسماري (فروافتادگي دزفول) و براساس مقايسه بيوماركرها انجام شد. در اين راستا تعداد 11 نمونه نفت خام از مخازن آسماري تهيه شد. در اين پژوهش باتوجه به داده‌هاي موجود شامل 11 نمونه نفت خام از ميادين: پازنان، رگ سفيد، گلخاري، گچساران، بي بي‌حكيمه، نرگسي، مارون، شادگان، آغاجاري، اهواز و منصوري (فروافتادگي دزفول) سعي شده است تا با استفاده از روش‌هاي كروماتوگرافي گازي و كروماتوگرافي گازي-طيف‌سنجي جرمي به بررسي ژئوشيميايي نفت ميادين ذكر شده پرداخته شود. با استفاده از روش كروماتوگرافي ستوني مشخص شد كه به‌طور ميانگين درصد اجزاي اشباع و آروماتيك بيشترين مقدار را دارا مي‌باشند. با استفاده از نمودار تيسوت و ولته مشخص شد كه نمونه‌هاي ميدان‌هاي نرگسي، اهواز، مارون و آغاجاري از نوع پارافينيك و نمونه‌هاي ميدان‌هاي پازنان، گلخاري، بي بي حكيمه، گچساران، رگ سفيد، شادگان و منصوري از نوع پارافينيك- نفتنيك مي‌باشند. با استفاده از نمودار نسبت C29 ααα Sterane 20S/(20S+20R) در مقابل نسبت C29 Sterane[ββ/αα+ββ] و همچنين نسبت هوموهوپان C32 22S/(22R+22S)، نمونه‌ها در پنجره نفت‌زايي يا در مرحله بيشينه نفت‌زايي قرار دارند و همچنين نمودار نسبت C29 ααα Sterane 20S/(20S+20R) در مقابل نسبت Ts/(Ts+Tm)، شاخص CPI و مقادير متيل دي‌بنزوتيوفن(MDR) بلوغ بالا را براي نمونه ها نشان دادند و به علت افزايش نسبت Ts/(Ts+Tm)، MDR و TAS، بلوغ بالاتر براي نمونه نفت نرگسي مشخص شد. با استفاده از دياگرام مثلثي استران‌هاي منظم C27، C28 و C29 و همچنين نمودار نسبت پريستان به آلكان نرمال 17 كربني در مقابل فيتان به آلكان نرمال 18 كربني، نمودار شاخص گاماسران در مقابل نسبت پريستان به فيتان، شاخص TAR و اولئينان، محيط تشكيل سنگ منشاء محيط دريايي و نوع ماده آلي كروژن نوع II براي تمامي ميادين ذكر شده بدست آمد. براي تعيين سن زمين‌شناسي سنگ منشاء نمونه‌هاي نفت منطقه مورد مطالعه از نمودار درصد فراواني استران C28 در مقابل نسبت استران‌هاي C28/C29 استفاده شد، كه مشخص شد اكثر نمونه‌ها داراي سن كرتاسه زيرين مي‌باشند. همچنين از شاخص اولئينان نيز استفاده شد كه مشخص شد سن سنگ منشاء نمونه‌هاي نفت قديمي‌تر از كرتاسه بالايي (كرتاسه زيرين) است، همچنين با استفاده از ايزوتوپ كربن بر روي آسفالتن نيز سن كرتاسه براي نمونه‌هاي نفت بدست آمد. با استفاده از نمودار متقاطع نسبت دي بنزوتيوفن به فنانترين در مقابل نسبت پريستان به فيتان نمونه نفت ميدان‌هاي نرگسي، پازنان، گچساران، رگ سفيد، مارون، گلخاري، شادگان، آغاجاري، منصوري و اهواز داراي جنس سنگ منشاء كربناته- مارني و ميدان بي بي حكيمه داراي جنس كربناته- شيلي مي‌باشد؛ همچنين با استفاده از نمودار نسبت هوپان C29/C30 در مقابل نسبت هوپان C35/C34 نمونه‌هاي نفت‌ ميدان‌هاي نرگسي، شادگان، مارون، آغاجاري، گلخاري، اهواز و منصوري در اين نمودار داراي جنس سنگ منشاء كربناته- مارني و نمونه ميدان‌هاي بي بي حكيمه، پازنان، گچساران و رگ سفيد داراي جنس سنگ منشاء كربناته- شيلي مي‌باشد. با استفاده از شاخص اولئينان و ايزوتوپ كربن آسفالتن براي تعيين سن سنگ منشاء و همچنين تعيين ليتولوژي سنگ منشاء توسط نمودار نسبت دي بنزوتيوفن به فنانترين در مقابل نسبت پريستان به فيتان سازند كژدمي نزديك‌تر به سازند منشاء احتمالي نمونه‌هاي نفت منطقه مورد مطالعه مي‌باشد. براي تعيين سازند منشاء نفت ميادين مورد مطالعه نيز از نمودار نسبت دي‌متيل نفتالين به ايزوتوپ كربن آسفالتن استفاده شد. بر اساس اين نمودار سازند منشاء نفت ميادين مورد مطالعه، سازند كژدمي مي‌باشد؛ همچنين براساس اين نمودار مشخص شد كه نمونه‌هاي نفت منطقه مورد مطالعه در يك گروه قرار دارند كه نشان‌دهنده اين است كه نمونه‌هاي نفت،‌ منشاء يكساني داشته و از يك خانواده نفتي مي‌باشند.

236128

اكتشاف

مهندسي معدن

دانشگاه صنعتي اصفهان