بررسي فراواني انواع سردرد و تغييرات الگوي آن بر اساس داروهاي مورد استفاده در بيماران مبتلا به مالتيپل اسكلروزيس در استان كردستان در سال 1403

مقدمه: مالتيپل اسكلروزيس (MS) يك بيماري خودايمني است كه بر سيستم عصبي مركزي (CNS) تأثير مي گذارد و با تخريب ميلين و اختلال عملكرد عصبي پيشرونده مشخص مي شود. اين بيماري يكي از علل اصلي ناتواني غيرتروماتيك در بزرگسالان جوان است. سردرد يك شكايت عصبي شايع در بيماران مبتلا به ام اس است كه سردردهاي ميگرني و تنشي شايع ترين انواع آن هستند. با توجه به تفاوت نتايج در ميزان شيوع سردرد و نوع آن در مطالعات گوناگون، و همچنين با توجه به جستجوهاي صورت گرفته، تا كنون مطالعات محدودي در ايران انجام شده است، بر آن شديم تا به بررسي شيوع انواع سردرد در بيماران مبتلا به مالتيپل اسكلروزيس و همچنين تاثير درمان هاي دارويي تجويز شده بر شدت سردرد قبلي يا ايجاد سردردهاي جديد بپردازيم. مواد و روش كار: اين مطالعه به صورت مقطعي از نوع توصيفي-تحليلي بر روي 193 بيمار مبتلا به مالتيپل اسكلروزيس در استان كردستان در سال 1403 انجام شد. جهت جمع آوري اطلاعات از پرسش نامه استفاده شد. براي تكميل داده‌ها با افراد مورد بررسي تماس تلفني گرفته شد و پس از شرح اهداف مطالعه و اخذ رضايت شفاهي آن‌ها نسبت به كامل كردن داده‌ها اقدام گرديد. تجزيه و تحليل داده ها با آزمون هاي آمار توصيفي (درصد، فراواني، ميانگين و انحراف معيار) و آزمون هاي تي مستقل، كاي دو و آزمون دقيق فيشر انجام شد. سطح معني داري براي تمامي آزمون ها كمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. يافته¬ها: ميانگين سن 39.84±10.04 سال و متوسط مدت ابتلا 8.89±7.04 سال بود. شايع‌ترين نوع بيماري (51.8%) RRMS گزارش شد. بخش قابل‌توجهي از بيماران در مقاطعي از عوامل ضد CD20 (از جمله ريتوكسي‌مب 46.6% و اوكرليزومب 42.0%) استفاده كرده اند. سردرد در 63.2% بيماران مشاهده شد؛ سردرد تنشي شايع‌ترين سردرد اوليه (37.3%) و پس از آن ميگرن (20.2%) قرار داشت و علل ثانويه عمدتاً به ديسكوپاتي گردني (5.7%) نسبت داده شد. شيوع سردرد با جنسيت تفاوت معناداري ندارد (p=0.673) و براي وضعيت تأهل نيز اختلاف معناداري مشاهده نشد (p=0.051). در مقابل، سطح تحصيلات با سردرد ارتباط معني‌دار داشت؛ به‌ويژه در مورد سردرد تنشي، فراواني در گروه آكادميك كمتر بود (23.0% در برابر 45–50% در ساير سطوح؛ p=0.013)، حال‌آنكه براي ميگرن الگويي معنادار ديده نشد (p=0.809). شدت درد بر اساس VAS پس از دريافت دارو به‌طور معني‌داري كاهش يافت: ميانگين از 4.07±3.45 به 2.24±2.54 واحد رسيد (تفاوت ميانگين 1.83؛ %95 CI: 1.52 تا 2.15؛ t=11.61؛p<‎0.01) و همبستگي بالايي بين مقادير پيش و پس از درمان ثبت شد ( r=0.773؛ p<‎0.01) اين يافته‌ها نشان مي‌دهد در جمعيت مورد مطالعه، سردرد—به‌ويژه نوع تنشي—شايع است و شدت آن پس از مداخله دارويي به‌طور معناداري كاهش مي‌يابد. نتيجه¬گيري: با توجه به مطالعه حاضر، سردرد در بيش از نيمي از بيماران مبتلا به MS (63٫2٪) شايع است؛ يافته ها حاكي از اين است كه سردرد تنشي شايع‌تر از ميگرن است، اما تفاوت معناداري از نطر سن و جنس مشاهده نشد. ميانگين شدت درد به‌طور قابل‌توجهي پس از دريافت مداخله/دارو كاهش يافت (ميانگين كاهش ≈ 1٫83 واحد در مقياس VAS؛ p <‎ 0.01)، كه دلالت بر اثربخشي كلي مداخله در كاهش درد در اين جمعيت دارد. كلمات كليدي: فراواني ، مالتيپل اسكلروزيس (MS) ، سردرد ، سردرد تنشي ، ميگرن ، كردستان

236028

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

پزشكي

پزشكي

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

منا احمدي