ارزيابي تنوع صفت‌هاي مورفولوژيكي و فيتوشيميايي در جمعيت‌هاي مختلف جعفري‌كوهي (Pimpinella deverroides) در استان اصفهان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم مرتع

كارشناسي ارشد

جنس Pimpinella يكي از بزرگ‌ترين جنس‌هاي خانواده چتريان (Umbelliferae) مي‌باشد. گياهان جنس Pimpinella به منظور درمان بيماري‌هايي مانند آسم و سرماخوردگي، آنفولانزا، تكرر ادرار، سوء‌هاضمه، نفخ، انقباض ماهيچه‌اي،درمان دردهاي ميگرني و رفع دردهاي قاعدگي زنان مورد استفاده قرار مي‌گيرند. مطالعه‌ حاظر به منظور شناسايي ميزان اسانس و تركيب‌هاي اسانس، صفت‌هاي فيتوشيميايي ، مورفولوژيكي و فعاليت آنتي اكسيداني درنه جمعيت بومي ايران متعلق به گونه ‌Boiss. Pimpinella deverroides انجام گرفت. اندازه گيري صفت‌هاي مورفولوژيكي (ارتفاع بوته ، تعداد شاخه در بوته ، تعداد چترك در بوته ، قطر شاخه اصلي ، قطر چترك ، وزن تر و وزن خشك تك بوته ، بيانگر تنوع بالاي صفت‌هاي اندازه گيري شده در بين جمعيت هاي مورد بررسي بود. شناسائي اجزاء اسانس در اين گونه با روش كروماتوگرافي گازي (GC) و كروماتوگرافي گازي/ طيف سنج جرمي(GC/MS) صورت گرفت. استخراج اسانس با استفاده از روش كلونجر صورت گرفت و درصد اسانس استخراج شده در جمعيت‌هاي جعفري كوهي از 08/0 در ژنوتيپ PDP4 تا 73/0 (وزن/ وزن) در ژنوتيپ PDP8 متغيربود. تجزيه و تحليل اسانس‌ها منجر به شناسايي 31 تركيب شيميايي شد كه 16 تركيب در بين نه جمعيت مورد بررسي مشترك بودند. تركيب‌هاي شيميايي اسانس در چهار گروه از تركيب‌هاي شيميايي شامل مونوترپن‌هاي هيدروكربنه (59/5-38/0 درصد)، سسكوئي¬ترپن‌هاي هيدروكربنه (94/42-44/14 درصد)،سسكوئي ترپن‌هاي اكسيژنه (36/47-71/28 درصد) و اسيدهاي چرب(32/14-32/6 درصد) قرار گرفتند. تركيب اسپاتولنول (31/17 -36/1 درصد)، گاما-اوديسمول ( 91/11-63/1درصد)، اولئيك اسيد (73/10- 02/5 درصد) و سيگما كادينن (73/7-1درصد) به عنوان تركيب‌هاي غالب در جمعيت هاي مورد بررسي شناسائي شدند در اين مطالعه تركيب‌هاي جديدي نيز شناسايي شدند، كه تاكنون در اين گونه گزارش نشده بود و شامل بتا- ولگارن ، آنيزول، سافرول، آرومادندرون و والرنانون بودند. در اندازه‌گيري صفت‌هاي بيوشيميايي، بيشترين مقدار فنول كل(38/7 ميلي گرم گاليك اسيد/گرم وزن خشك) در جمعيت PDP1، فلاونوئيد كل (73/2 ميلي گرم كوئرستين/گرم وزن خشك) در جمعيت PDP1، آنتوسيانين كل (88/22 نانومول/ گرم وزن تر) در جمعيت PDP8، كلروفيل كل(45/3 ميلي گرم/گرم وزن تر) در جمعيتPDP7 و كاروتنوئيد كل (40/67 ميلي گرم/گرم وزن تر) در جمعيت PDP2 بدست آمد. اندازه‌گيري فعاليت آنتي¬اكسيداني با روش (DPPH) از 79/55 ميكروگرم/ ميلي ليتر در ژنوتيپ PDP2 تا 06/92 ميكروگرم/ ميلي ليتر در ژنوتيپ PDP8 متغير بود. در اين تحقيق فنوليك اسيدها با روش كروماتوگرافي مايع با كارايي بالا (HPLC) اندازه گيري شدند كه بر اين اساس بيشترين ميزان روتين(57/2 ميلي گرم/گرم وزن خشك) و كلروژنيك اسيد(13/12 ميلي گرم/گرم وزن خشك) به ترتيب در جمعيت هاي PDP3 و PDP1 گزارش شد. در نهايت سه كموتايپ در اين مطالعه مشخص شد كه عبارتند از: كموتايپ اول شامل اسپيرو[4.4]نونا-1،6-دين و والرنانون. كموتايپ دوم شامل اولئيك اسيد و اسپاتولنول و كموتايپ سوم شامل سيگما-كادينن و سيگما- المن.

235981

مديريت مرتع

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان