تأثير عصاره هاي كودي آلي متفاوت بر قابليت جذب آهن در يك خاك آهكي تحت كشت ذرت

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

خاكشناسي

كارشناسي ارشد

كمبود آهن در خاك‌هاي آهكي يكي از جدي‌ترين چالش‌هاي تغذيه‌اي در كشاورزي به‌ويژه در گياهان حساس نظير ذرت است. در اين خاك‌ها، آهن عمدتاً به شكل تركيبات نامحلول رسوب كرده و از دسترس گياه خارج مي‌شود و در نتيجه، بروز كلروز، كاهش كارايي فتوسنتزي و افت عملكرد محصول مشاهده مي‌شود. روش‌هاي مرسوم براي رفع اين مشكل شامل مصرف كمپوست‌ها و كودهاي تجاري آهن نظير Fe-EDDHA و سولفات آهن است كه هرچند اثربخش بوده‌اند، اما محدوديت‌هايي مانند هزينه بالا، پايداري پايين و اثرات جانبي زيست‌محيطي دارند. ازاين‌رو، اين پژوهش با هدف بررسي اين پرسش اساسي طراحي شد كه آيا عصاره‌هاي كودي آلي مي‌توانند نسبت به كمپوست‌ها و كودهاي تجاري در افزايش قابليت جذب آهن در خاك و بهبود وضعيت تغذيه‌اي و رشدي گياه ذرت برتري داشته باشند يا خير. براي اين منظور، آزمايشي گلخانه‌اي در قالب طرح كاملاً تصادفي با يازده تيمار و سه تكرار در يك خاك آهكي، در دو وضعيت با و بدون حضور گياه، اجرا شد. تيمارها شامل كمپوست‌ها و عصاره‌هاي كودي تهيه‌شده از كمپوست كود گاوي، گوسفندي، مرغي و پسماند آشپزخانه، به‌همراه دو كود تجاري Fe-EDDHA) و سولفات آهن) و شاهد بدون تيمار بودند. ويژگي‌هاي شيميايي خاكpH) ، EC، كربن آلي و غلظت عناصر غذايي پرمصرف و كم‌مصرف(، غلظت و جذب عناصر در گياه، و همچنين صفات مورفولوژيك و فيزيولوژيك (تعداد برگ، ارتفاع بوته، وزن خشك اندام هوايي رنگدانه‌ها و شاخص‌ سبزينگي) اندازه‌گيري و مورد تحليل آماري قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه عصاره‌هاي كودي آلي، به‌ويژه عصاره پسماند آشپزخانه، با كاهش pH و افزايش آهن قابل جذب خاك، به بهبود وضعيت تغذيه‌اي آهن در گياه كمك كردند و غلظت آهن بافتي را بالا بردند. در مقابل، كمپوست‌ها اگرچه افزايش آهسته‌تري در آهن قابل جذب ايجاد كردند، اما به‌واسطه ارتقاي رشد و زي‌توده گياه، بيشترين جذب كل آهن در گياه را رقم زدند. در مقايسه با كودهاي تجاري، تيمارهاي عصاره‌ كارايي بالاتري در افزايش جذب آهن و همچنين بهبود وضعيت تغذيه‌اي گياه از نظر ساير ريزمغذي‌ها (روي، منگنز و مس) نشان دادند. افزون بر اين، تيمارهاي عصاره‌ با تقويت ويژگي‌هاي فيزيولوژيك و رشدي گياه، از جمله افزايش تعداد برگ، ارتفاع بوته، وزن خشك شاخساره و محتواي كلروفيل، توانستند عملكرد كلي گياه ذرت را بهبود بخشند. به‌طور كلي، يافته‌هاي اين پژوهش بيانگر آن است كه عصاره‌هاي كودي آلي از نظر تامين آهن مورد نياز گياه نه‌تنها قابليت رقابت با كمپوست‌ها و كودهاي تجاري را دارند، بلكه در بسياري از موارد اثربخشي بيشتري در افزايش فراهمي آهن و بهبود رشد گياه در خاك‌هاي آهكي از خود نشان مي‌دهند .در ميان منابع مورد بررسي، عصاره پسماند مواد غذايي آشپزخانه بيشترين پتانسيل را براي معرفي به‌عنوان يك راهكار پايدار، كم‌هزينه و سازگار با محيط زيست جهت مديريت كمبود آهن در كشت ذرت دارا بود.

235800

مديريت حاصلخيزي و زيست فناوري خاك - شيمي، حاصلخيزي خاك و تغذيه گياه

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان