اثرات تغذيه پتاسيم و تلقيح با چهار گونه باكتري باسيلوس (Bacillus spp) بر رشد كينوا (Chenopodium quinoa Willd.) در شرايط شور و غير شور

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

اگروتكنولوژي

كارشناسي ارشد

كينوا به دليل ارزش غذايي بالا و تحمل به تنش‌هاي محيطي از جمله شوري و خشكي، به‌عنوان محصولي اميدبخش براي كشاورزي پايدار در مناطق خشك و نيمه‌خشك از جمله ايران شناخته شده است. اين آزمايش با هدف بررسي اثر متقابل شوري، تغذيه پتاسيم و تلقيح با گونه‌هاي‌ باكتري Bacillus بر رشد و نمو كينوا رقم صدوق در سال 1402 در گلخانه تحقيقاتي دانشگاه صنعتي اصفهان به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با چهار تكرار انجام شد. عوامل آزمايشي شامل دو سطح پتاسيم (صفر و 400 ميلي‌گرم بر كيلوگرم سولفات پتاسيم)، تلقيح با چهار گونه باكتري Bacillus amyloliquefaciens، B. pumilus، B. subtilis، B. megaterium و دو سطح شوري آب آبياري با قابليت هدايت الكتريكي 2 و 8 دسي‌زيمنس بر متر بودند. در اين مطالعه غلظت سديم و پتاسيم برگ و ريشه، كارايي فتوشيميايي فتوسيستمII، ظرفيت آنتي اكسيداني كل، محتواي نسبي آب برگ، كلروفيل و كارتنوئيد، پرولين، مالون‌دي‌آلدئيد، كربوهيدرات‌هاي محلول، ارتفاع، طول ريشه، وزن خشك اندام هوائي و ريشه، وزن هزار دانه و وزن دانه در بوته اندازه‌گيري شدند. در اثر شوري در غالب موارد غلظت پتاسيم كاهش و سديم و نسبت غلظت سديم به پتاسيم افزايش يافت. كمترين ميزان افزايش نسبت غلظت سديم به پتاسيم در اثر كاربرد پتاسيم و تلقيح با گونه باكتري B. amyloliquefaciens بدست آمد. در اثر تنش شوري غلظت كلروفيل كل در تلقيح با گونه هاي B. pumilus، B. megaterium و B. subtilis كاهش ولي در تلقيح با گونه B. amyloliquefaciens افزايش يافت. در اثر كاربرد پتاسيم غلظت كلروفيل كل در تلقيح با گونه B. pumilus كاهش ولي در گياهان تلقيح شده با ساير گونه ها افزايش يافت. شوري ظرفيت آنتي‌اكسيداني كل و محتواي كاروتنوئيد را افزايش ولي محتواي نسبي آب برگ و كارايي فتوشيميايي فتوسيستمII را كاهش داد. اعمال تنش شوري بدون محلول‌پاشي پتاسيم تغيير معني داري در غلظت كربوهيدرات هاي محلول ايجاد نكرد، ولي كاربرد پتاسيم و تلقيح با گونه هاي B. megaterium و B. subtilis موجب افزايش معني دار آن شد. در اثر شوري غلظت پرولين در كليه گياهان تلقيح شده افزايش يافت ولي تغيير غلظت پرولين در اثر كاربرد پتاسيم به گونه باكتري بستگي داشت. در اثر شوري غلظت مالون‌دي‌آلدهيد افزايش يافت و كمترين افزايش در تلقيح با گونهB. amyloliquefaciens بدست آمد. در اثر شوري وزن خشك اندام هوائي در شرايط عدم كاربرد پتاسيم 41 درصد ولي با كاربرد پتاسيم 26 درصد كاهش يافت. ميزان و جهت تاثير شوري بر نسبت وزن خشك ريشه به اندام هوايي بسته به سطح پتاسيم و گونه باكتري متغير بود. ميزان كاهش وزن دانه در بوته در اثر شوري از 4 تا 31 درصد متغير بود و كمترين كاهش آن در شرايط عدم كاربرد پتاسيم در تلقيح با گونه B. megaterium ولي در شرايط كاربرد پتاسيم در گياهان تلقيح شده با B. amyloliquefaciens بدست آمد. در اثر كاربرد پتاسيم وزن دانه در بوته در غالب تيمار ها افزايش يافت و بيشترين واكنش مثبت در تلقيح با گونه هاي ‌ B. pumilus و B. subtilis بدست آمد. اين پژوهش نشان داد كه تغذيه پتاسيم و تلقيح گياه با گونه‌هاي Bacillus به‌صورت هم‌افزا تحمل كينوا به شوري را از طريق بهبود فتوسنتز، تعادل يوني و كاهش تنش اكسيداتيو افزايش مي‌دهد. اين يافته‌ها مي‌توانند به توسعه راهكارهاي كشاورزي پايدار در مناطق شور كمك كنند.

235779

فيزيولوژي گياهان زراعي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان