تاثير توزيع غيريكنواخت ديناميك و استاتيك نمك در محيط ريشه بر پاسخهاي ارقام گندم با روي-كارايي مختلف

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي خاك

كارشناسي ارشد

چكيده در حالي كه عمده تحقيقات درباره پاسخ گياه به شوري در شرايط شوري يكنواخت انجام شده است. توزيع نمك يا شوري خاك در اراضي كشاورزي بهشدت ناهمگن و غيريكنواخت است. بنابراين، بررسي سازوكارهايي كه گياهان در شرايط واقعي مزرعه به شوري پاسخ نشان ميدهند، داراي اهميت كاربردي است. عنصر روي يكي از عناصر كممصرف ضروري گياه است كه نقش مهمي در كاهش خسارت شوري و نيز افزايش عملكرد كمي و كيفي محصول دارد. در مطالعات گذشته، عمدتاً تثثير شوري يكنواخت بر جذب روي و نيز تثثير روي بر رشد گياه در شرايط شوري يكنواخت بررسي شده است. بنابراين در اين آزمايش كشت در محلول غذايي، تثثير تيمارهاي شوري يكنواخت و غيريكنواخت بر رشد، خسارت اكسيداتيو، پاسخ آنتي اكسيداتيو و جذب روي توسط سه رقم گندم ).L aestivum Tritivum )شامل بككراس روشن، كوير و پيشتاز با روي-كارايي متفاوت بررسي شد. محيط ريشه گندم شامل دو قسمت كامالً مجزا و مشابه حاوي محلول غذايي جانسون بود. يك طرف فاقد كلريد سديم )غيرشور( و طرف دوم حاوي محلول كلريد سديم با غلظت 80 ميليموالر بود. در تيمار شاهد، در هر دو طرف محيط ريشه، محلول غذايي نيمجانسون بدون افزودن كلريد سديم بود. براي ايجاد شرايط ديناميك، محلول دوطرف ريشه هر شش روز يك بار جابجا شد. در يك گروه از تيمارها )تيمار استاتيك( نيز محلول تا پايان دوره رشد در هر طرف ثابت بوده و جابجا نشد. تيمارهاي شوري شامل سطح شوري و زمان جابجايي محلول دو طرف ريشه با استفاده از نتايج آزمايش اول انتخاب شدند. بعد از برداشت، عالوه بر وزن خشك و غلظت سديم، پتاسيم، روي، منيزيم و كلسيم ريشه )در دو محيط متفاوت( و شاخساره و نشت يوني ريشه اندازهگيري شد. همچنين مقدار اسيدي شدن محيط ريشه )در هر دو طرف( و مقدار بهرهوري آب مصرفي گياه اندازهگيري شد. تيمارهاي مختلف شوري و روي تثثير معنيداري بر وزن خشك شاخساره و ريشه )در هر دو طرف( گندم داشتند كه اين تثثير بسته به رقم گياه متفاوت بود. در هر سه رقم گندم مورد مطالعه، در شرايط شور، كمبود روي سبب كاهش معنيدار وزن خشك شاخساره شد. تيمار شوري غيريكنواخت ديناميك تثثيري بر وزن خشك شاخساره رقم كوير نداشت اما در ارقام پيشتاز و روشن، كاهش رشد شاخساره در همه تيمارهاي شوري در مقايسه با شاهد مشاهده شد. بهطور كلي، صرفنظر از رقم گندم و تيمار روي، تيمارهاي شوري يكنواخت و غيريكنواخت استاتيك سبب كاهش معنيدار وزن خشك در مقايسه با شاهد )شرايط غير شور( شدند. در هر سه رقم گندم، صرفنظر از تيمار روي، خسارت شوري يكنواخت در كاهش رشد شاخساره و ريشه )در هر دو محيط( بهطور قابل مالحظهاي بيشتر از شوريهاي غيريكنواخت بود. بهطور كلي، كاهش غلظت پتاسيم، كلسيم، منيزيم و روي و افزايش غلظت سديم شاخساره و ريشه در تيمار شوري يكنواخت بيشتر از شوري غيريكنواخت بود. بهرهوري مصرف آب ، در سيستم شوري يكنواخت پائينتر از شوريهاي غيريكنواخت است .در هر سه رقم گندم، هم در شرايط با و هم بدون كاربرد روي، شوري سبب افزايش معنيدار نشت يوني ريشه )هر دو طرف( در مقايسه با شاهد شد، اگرچه بيشترين افزايش نشت يوني ريشه مربوط به تيمار شوري يكنواخت بود. در مقابل، تغذيه روي سبب كاهش نشت يوني ناشي از شوري شد. شدت اسيدي شدن ريزوسفر در شرايط بدون روي بيشتر از شرايط تغذيه روي و در رقم كوير بيشتر از ساير ارقام گندم اندازهگيري شد. با توجه به تحمل باالتر گياه در شرايط شوري غيريكنواخت در مقايسه با شوري يكنواخت، در آبياري با آبهاي شور، ايجاد توزيع غيريكنواخت و جابجايي منبع آب شور بين دوطرف ريشه با فاصله زماني مناسب )در اين مطالعه 6 روز يكبار( ميتواند به عنوان يك روش كاربردي براي افزايش بهره وري گندم در خاكهاي شور مورد استفاده قرار گيرد.

234966

شيمي و حاصلخيزي خاك

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان