عنوان
پيش‌بيني پراكنش آينده گونه Salvia hydrangea با استفاده از مدل حداكثر آنتروپي و تحليل تركيبات شيميايي از طريق آناليز مؤلفه‌هاي اصلي در استان اصفهان
نويسنده اصلي
داودي‌نژاد ده‌آبادي، مهلا
محل تحصيل
اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان
رشته تحصيلي
علوم و مهندسي مرتع
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
چكيده
جنس مريم گلي يكي از بزرگ‌ترين و با ارزش‌ترين جنس‌هاي گياهي تيره نعناعيان در جهان مي‌باشد. در كشور ايران 58 گونه از اين جنس رويش دارد كه داراي خواص دارويي بوده و در طب سنتي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. در اين مطالعه به منظور مدل‌سازي رويشگاه بالقوه گونه مريم گلي تماشايي(Salvia hydrangea L.) و بررسي اثر تغيير اقليم بر رويشگاه اين گونه در استان اصفهان از مدل حداكثر آنتروپي(MaxEnt) استفاده گرديد. 19 متغير زيست اقليمي مشتق شده از درجه حرارت و بارندگي، به همراه لايه مدل رقومي ارتفاع(DEM) منطقه مورد مطالعه در فرآيند مدل‌سازي مورد استفاده قرار گرفتند. با استفاده از مدل حداكثر آنتروپي رابطه بين رخداد گونه و عوامل محيطي تعيين گرديد و پراكنش جغرافيايي گونه به‌صورت نقشه نمايش داده شد. سپس اثر سناريوهاي تغيير اقليم آينده بر پراكنش جغرافيايي گونه مورد بررسي قرار گرفت. با توجه به نتايج مدل، مهمترين متغيرهاي تأثيرگذار بر پراكنش گونه به ترتيب حداقل دماي سردترين ماه(Bio6)، مجموع بارندگي سردترين فصل(Bio19) و ميانگين دماي پربارش‌ترين فصل سال(Bio8) مي‌باشند. شاخص آماري AUC بيانگر عملكرد عالي مدل با مقدار 926/0 مي‌باشد. مقايسه پراكنش احتمالي در آينده با پراكنش فعلي اين گونه نشان داد كه مساحت مناطق مطلوب براي پراكنش فعلي مريم گلي تماشايي، 26535 هكتار است. تحت تأثير سناريوهاي تغيير اقليم سطح پوشش مناطق مطلوب، به‌جز در سناريو خوشبينانه SSP126(2041-2070) مدل MPI_ESM1_2_HR، با كاهش روبه‌رو خواهد بود. طبق مدل‌هاي MPI_ESM1_2_HR و MRI_ESM2_0/ در آينده مناطق توزيع مطلوب كاهش خواهد يافت و طبق مدل‌هاي UKESM1_0_LL، IPSL_CM6A_LR و GFDL_ESM4، مناطق مطلوب را در سناريو بدبينانه SSP585 دوره 2100-2071 نمي‌توان يافت. با توجه به ثابت بودن آشيان اكولوژيك گونه، گسترش در ارتفاعات بالاتر رخ خواهد داد. همچنين در اين تحقيق درصد و اجزاي تشكيل‌دهنده اسانس در اندام‌هاي هوايي گل و برگ-ساقه گونه مريم‌گلي تماشايي مورد مطالعه قرار گرفت. بدين منظور، 4 اكوتيپ مختلف مريم‌گلي تماشايي از محل رويشگاه‌هاي طبيعي واقع در شهرستان‌هاي سميرم و فريدون‌شهر در استان اصفهان، در قالب طرح كاملا تصادفي جمع‌آوري شدند. از گل و برگ-ساقه اين گياه به‌طور جداگانه توسط دستگاه كلونجر اسانس‌گيري شد. تركيبات اسانس حاصله با استفاده از دستگاه گاز كروماتوگراف–طيف سنج جرمي(GC/MS) آناليز و شناسايي شدند. درصد اسانس گل در 4 اكوتيپ در محدوده 13/0 درصد تا 5/0 درصد و درصد اسانس برگ-ساقه در 4 اكوتيپ در محدوده 04/0 درصد تا 1/0 درصد وزني-وزني به‌دست آمد. بازده اسانس در نمونه‌هاي گل به مراتب بيشتر از نمونه‌هاي برگ-ساقه(سه برابر) بود. در مجموع تعداد 45 تركيب در اسانس اندام‌هاي هوايي اين گونه شناسايي شد و تركيبات اصلي در اسانس شامل كاريوفيلن(61/13 درصد تا 47/30 درصد) و اكسيدكاريوفيلن(22/1 درصد تا 66/18 درصد) در بين اكوتيپ‌هاي مورد بررسي بودند. بخش عمده اسانس گل و برگ-ساقه اين گياه را سزكوئي‌ترپن‌هاي هيدروكربنه تشكيل مي‌دادند، ولي با اين حال تعداد و تنوع اجزاي تشكيل‌دهنده اسانس اندام‌هاي مورد مطالعه تا حدودي با هم متفاوت بودند. بالاترين پتانسيل توليد مريم گلي تماشايي از نظر حضور تركيبات شيميايي مؤثره، در نواحي غرب و جنوب غربي استان اصفهان مشاهده شد. اين يافته مي‌تواند به‌عنوان مبنايي براي انتخاب مناطق بالقوه مناسب جهت كشت صنعتي در مطالعات كشاورزي و داروسازي مورد استفاده قرار گيرد.
شماره ركورد
234871
گرايش رشته تحصيلي
گياهان دارويي و صنعتي
دانشكده
مهندسي منابع طبيعي
دانشگاه
دانشگاه صنعتي اصفهان