پتانسيل اكسايشي ذرات معلق طبيعي و انسان زاد و بر هم كنش آن ها با گازهاي آلاينده هوا (مطالعه موردي: شهر اصفهان)

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

محيط زيست

دكتري

آلودگي هوا با توجه به اثراتي كه بر سلامت عموم دارد، بزرگ ترين ريسك و خطر محيطي محسوب مي شود. از آلاينده هاي مهم هوا مي توان به ذرات معلق كه تركيباتي غير همگن بوده و خصوصيات فيزيكي و شيميايي متفاوتي دارند اشاره كرد. ذرات معلق تحت تاثير فعل وانفعالاتي كه پس از انتشار در اتمسفر در طي زمان رخ مي دهد (پيرشدگي) ممكن است گونه زايي، تركيب شيميايي و سميت آن ها دچار تغيير و تحول شود. يكي از روش هاي رايج تعيين سميت ذرات معلق، پتانسيل اكسايشي كه با مفهوم تنش اكسايشي معرفي شده است مي باشد كه اين مفهوم دانش پيش اكسيدان ها و منابع دروني و بيروني آن ها از نظر سوخت و ساز را ارائه مي دهد. پتانسيل اكسايشي به عنوان شاخصي از ذرات معلق براي اكسيد كردن مولكول هاي هدف تعريف مي شود. همچنين وابستگي بسيار نزديكي به واكنش ها و پاسخ هاي زيستي ناشي از در معرض قرار گرفتن ذرات معلق دارد. براي اندازه گيري پتانسيل اكسايشي روش هاي سلولي و غير سلولي متفاوتي وجود دارد كه روش غير سلولي دي تيوتري تول رايج ترين روش است. اين پژوهش با هدف بررسي و مقايسه پتانسيل اكسايشي ذرات معلق محيطي شهري و صنعتي در كلان شهر اصفهان و نيز مقايسه آن با ذرات منتشر شده از برخي منابع مانند حمل و نقل، سرباره ها و فيلترهاي غبارگير صنايع و همچنين كانون هاي ريزگرد محدوده شرق اصفهان در حالت پايه و حالت پيرشدگي با بخار نيتريك اسيد و سولفوريك اسيد با روش غير سلولي دي تيوتري تول انجام شد. در كنار اين ها غلظت فلزات به عنوان خصوصيت فيزيكي شيميايي كه بر پتانسيل اكسايشي تاثيرگذارند نيز بررسي شد. نتايج نشان داد كه ذرات PM2.5 محيطي مناطق صنعتي (0/8 ± 2/6 ميكرومول بر دقيقه بر متر مكعب) عموما پتانسيل اكسايش بيشتري نسبت به ذرات محيطي شهري (0/8 ± 2/4 ميكرومول بر دقيقه بر متر مكعب) داشتند. علاوه بر اين ميزان پتانسيل اكسايشي در نمونه هاي محيطي شهري و صنعتي در فصل گرم نسبت به فصل سرد بيش تر بود. در ميان ذرات بخش منابع نيز فيلترهاي غبارگير بخش صنعت (به طور خاص شركت فولاد مباركه (0/7 ± 3/01) و شركت سيمان اصفهان (0/5 ± 1/96)) مقادير پتانسيل اكسايش حجمي بالايي را نشان دادند. انتشارات ناشي از خودروهاي با سوخت گازوئيل مقادير بالاتري از پتانسيل اكسايشي در مقايسه با خودروهاي با سوخت گاز و بنزين داشتند، اين در حالي بود كه منابع گرد و غبار طبيعي پايين ترين ميزان را نشان دادند. پيرشدگي ذرات در حضور بخارات نيتريك اسيد و سولفوريك اسيد منجر به افزايش پتانسيل اكسايشي ذرات و سميت آن ها شد كه مي تواند بازگوكننده اثر تشديدي گازهاي آلاينده مانند اكسيدهاي نيتروژن و گوگرد بر سميت ذرات معلق باشد. براساس نتايج بدست آمده، استفاده از پتانسيل اكسايشي ذرات در كنار غلظت آن ها به عنوان شاخص مناسب تر براي ارزيابي ريسك سلامتي و مطالعات مربوط به پايش كيفيت هوا توصيه مي¬شود.

234533

آلودگي هاي محيط زيست

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان