امكان‌سنجي بقا و پرورش ماهي ماكرو زرد (Labidochromis caeruleus) در پساب تصفيه‌شده تصفيه‌خانه شاهين‌شهر

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي شيلات

كارشناسي ارشد

با توجه به افزايش روزافزون بحران كم‌آبي، استفاده از منابع آبي نامتعارف مانند پساب شهري در صنعت آبزي‌پروري به عنوان راهكاري پايدار و مقرون‌به‌صرفه مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف امكان‌سنجي پرورش ماهي زينتي ماكرو زرد (Labidochromis caeruleus) در پساب شهري تصفيه‌شده شاهين‌شهر انجام شد. براي اين منظور، آزمايشي با شش تيمار شامل شاهد (صفر درصد پساب)، تيمارهاي 20، 30 و 40 درصد پساب و دو تيمار فاقد ماهي طراحي و طي يك دوره 40 روزه اجرا گرديد. پيش‌آزمايش‌ها نشان دادند كه غلظت‌هاي بالاي پساب (75 و 100 درصد) براي بقاي ماهيان مناسب نيستند، بنابراين حداكثر غلظت قابل استفاده 40 درصد تعيين شد. در اين مطالعه، شاخص‌هاي فيزيكي، شيميايي و ميكروبي آب در بازه‌هاي زماني مختلف سنجش شد و اثرات آن‌ها بر رشد، بقا، رنگ‌پذيري و سلامت ميكروبي ماهيان مورد بررسي قرار گرفت. نتايج نشان داد كه شاخص‌هاي رشد شامل افزايش وزن، نرخ رشد ويژه و ضريب تبديل غذايي در تيمار شاهد به طور معني‌داري بهتر از تيمارهاي داراي پساب بود؛ با اين حال، تيمار 20 درصد پساب عملكردي مشابه تيمار شاهد داشت و تفاوت معني‌داري از نظر آماري نشان نداد. از سوي ديگر، با افزايش درصد پساب، افت در شاخص‌هاي رشد و درصد بازماندگي مشاهده شد، به‌طوري‌كه تيمار 40 درصد كمترين رشد و بقا را داشت. در بررسي ميكروبي، تخم انگل نماتود در پساب مشاهده نشد و ميزان كلي‌فرم‌ها در تمامي تيمارها كمتر از حد مجاز سازمان جهاني بهداشت بود. ارزيابي رنگ‌پذيري پوست ماهي به سه روش عكس‌برداري ديجيتال، اسپكتروفتومتر انعكاسي و اندازه‌گيري ميزان كاروتنوئيد نشان داد كه در تيمارهاي حاوي پساب، به‌ويژه تيمار 20 درصد، ميزان رنگدانه‌ها بيشتر از تيمار شاهد بود. به‌طور كلي، اين پژوهش نشان داد كه استفاده از پساب تصفيه‌شده شهري شاهين‌شهر تا سطح 20 درصد مي‌تواند بدون تأثير منفي بر شاخص‌هاي زيستي ماهي ماكرو زرد مورد استفاده قرار گيرد. همچنين بهره‌گيري از اين منبع آبي در پرورش ماهيان زينتي، علاوه بر كاهش مصرف آب شيرين، مي‌تواند به بهبود برخي شاخص‌هاي كيفي مانند رنگدانه‌هاي پوست نيز كمك كند. با اين حال، افزايش غلظت پساب نيازمند بررسي‌هاي دقيق‌تر و اعمال كنترل‌هاي بيشتر بر كيفيت فيزيكي، شيميايي و ميكروبي آن خواهد بود. نتايج اين پژوهش مي‌تواند به عنوان گامي مؤثر در توسعه آبزي‌پروري پايدار در مناطق كم‌آب كشور مورد استفاده قرار گيرد.

234529

تكثير و پرورش آبزيان

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان