استفاده از تيمارهاي مختلف جهت كنترل بيماري شانكر باكتريايي (Pseudomonas syringae pv. syringae) بادام

علوم و مهندسي باغباني گرايش درختان ميوه

2/18/2025 12:00:00 AM

بادام (Prunus dulcis) يكي از درختان ميوه هسته‌دار در مقياس تجاري در ايران و به ويژه استان چهار محال و بختياري است. بيماري شانكر باكتريايي با عامل بيمارگر Psedomonas syringae pv.syringae يكي از بيماري‌هاي مهم در سطح باغات بادام استان است؛ در سال‌هاي اخير با گسترش علايم شانكر همراه با ترشح صمغ و بلاست شكوفه در باغات استان، اين بيماري مشاهده شده است؛ اين علايم موجب خشكيدگي شاخه و در نهايت موجب خشكيدگي تمام درخت مي‌شود. براي كنترل بيماري شانكر باكتريايي از تركيبات مسي مانند مخلوط بردو استفاده مي‌شود كه اين تركيبات در غلظت بالا خاصيت گياه‌سوزي و خطرات زيست محيطي به همراه دارد؛ براي اين منظور استفاده از تركيبات جايگزين مانند اسانس‌ها و تركيبات غذايي مانند فسفيت‌پتاسيم و سيليس‌پتاسيم، كه باعث تحريك سيستم دفاع گياهي در برابر عامل بيماري شانكر باكتريايي داشته استفاده نمود. در اين پژوهش از غلظت‌هاي 250، 500 و 750 ميلي‌گرم بر ليتر از اسانس‌هاي اسطوخودوس (Lavandula angustifolia)، كارده (Arum rupicola) و بن‌سرخ (Allium jesdianum)، غلظت‌هاي 200، 300 و 500 ميلي‌گرم بر ليتر فسفيت‌پتاسيم و سيليس‌پناسيم و غلظت 500، 1000 و 1500 ميلي‌گرم در ليتر مخلوط بردو عليه باكتري P. syringae pv. syringae در شرايط آزمايشگاه و گلخانه استفاده شد؛ بعد از گذشت 48 ساعت استفاده از اسانس‌ها، تركيبات غذايي و مخلوط بردو در داخل چاهك‌ها هاله اطراف چاهك‌ها اندازه‌گيري شد. نتايج نشان داد بهترين اثر بازدارندگي مربوط به مخلوط بردو بود؛ در ميان اسانس‌ها بهترين عملكرد مربوط به اسانس اسطوخودوس با غلظت 750 ميلي‌گرم بر ليتر با درصد بازدارندگي 3/73 بود كه در مقايسه با مخلوط بردو در سطح پايين‌تر آماري قرار داشت. اسانس‌هاي كارده و بن‌سرخ نيز اثر بازدارندگي قابل قبول در شرايط آزمايشگاه از خود نشان دادند؛ فسفيت‌پتاسيم در مقايسه با سيليس‌پتاسيم در شرايط آزمايشگاه عملكرد بهتري را از خود نشان داد، اما در مقايسه با مخلوط بردو و اسانس اسطوخودوس در سطح آماري پايين تر قرار گرفت. در شرايط گلخانه بيشترين كاهش لكه برگي مربوط به مخلوط بردو با غلظت 1500 ميلي‌گرم بر ليتر با 78/70 درصد بود؛ در ميان اسانس‌ها، اسانس اسطوخودوس با غلظت 750 ميلي‌گرم بر ليتر با درصد كاهش لكه برگي 12/65 درصد بود، كه در مقايسه با مخلوط بردو با غلظت 500 ميلي‌گرم بر ليتر در سطح آماري بهتر، در مقايسه با مخلوط بردو با غلظت 1000 ميلي‌گرم بر ليتر در سطح آماري برابر و در مقايسه با مخلوط بردو با غلظت 1500 ميلي‌گرم بر ليتر در سطح آماري پايين‌تر قرار گرفت؛ اسانس‌هاي كارده و بن‌سرخ نيز درصد كاهش لكه برگي قابل قبولي از خود نشان دادند؛ درصد كاهش لكه برگي در سيليس‌پتاسيم در مقايسه با فسفيت‌پتاسيم در سطح آماري بهتري قرار گرفت، اما هر دو تركيب در مقايسه با مخلوط بردو اسانس اسطوخودس در سطح آماري پايين‌تر قرار گرفتند. در اندازه‌گيري مشخصات فيزيكي ميوه بهترين عملكرد مربوط به تركيب فسفيت‌پتاسيم بود، كه تفاوت معناداري با مخلوط بردو از خود نشان داد؛ همچنين بهترين عملكرد در اسانس‌ها مربوط به اسانس اسطوخودوس 500 و 750 بود، كه در مقايسه با مخلوط بردو در سطح آماري بهتري قرار داشت. نتايج اين پژوهش نشان داد، از اسانس‌هاي گياهي مانند اسطوخودوس و تركيبات غذايي مانند فسفيت‌پتاسيم و سيليس‌پتاسيم، كه خاصيت ضد باكتري دارند و در كيفيت و كميت محصول و درخت نقش دارند، در مقايسه با مخلوط بردو، كه در غلظت بالا خاصيت گياه‌سوزي، از بين رفتن ميكروارگانيسم‌هاي خاك و خطرات زيست‌محيطي به همراه دارد را مي‌توان استفاده نمود و جايگزين تركيبات مسي نظير مخلوط بردو كرد.

233491

دانشگاه اردكان

غلام نژاد جلال Gholamnezhad Jalal