عنوان
ارزيابي روشهاي مختلف سنجه رسوب در برآورد بار معلق جريان (مطالعه موردي: حوضه آبخيز حاج قلندر)
رشته تحصيلي
علوم و مهندسي آبخيزداري گرايش سيلاب و رودخانه
تاريخ دفاع
9/17/2024 12:00:00 AM
كليدواژه فارسي
بار معلق، , سنجه رسوب , مدل USBR , فاكتور اصلاحي , منحني رسوب
چكيده
برآورد صحيح از ميزان رسوب حمل شده توسط سيستم آبراهه يك حوضه آبخيز در طراحي تمام پروژههاي آبي و حفاظت خاك ضروري ميباشد. اين موضوع به چگونگي حركت رسوبات معلق در آب و تأثير آن بر اكوسيستم‌ها و زيرساخت‌ها كمك ميكند. برآورد بار رسوب مي‌تواند در مديريت منابع آب، پيش‌بيني سيلاب‌ها و حفظ كيفيت آب نقش بسزايي را ايفا نمايد. همچنين، مدلهاي سنجه رسوب مي‌توانند به ما در شبيه‌سازي رفتار رسوبات در شرايط مختلف كمك كنند. با توجه به تبديل لگاريتمي دادههاي دبي - رسوب نياز به اصلاح اريب زياد معادلات رگرسيون سنجه رسوب ميباشد. اين پژوهش با هدف برآورد بار رسوب معلق در حوضه آبخيز حاج قلندر با استفاده از روشهاي مختلف سنجه رسوب درصدد ارزيابي عملكرد از 3 روش اصلي با تلفيق 5 ضريب اريب مانند روش سازمان خواربار و كشاورزي جهاني (FAO)، روش اداره عمران اراضي ايالات متحده (USBR)، روش كائو(β) و تخمينگر شبه بيشينه درست نمايي (QMLE)، ضريب اصلاحي غيرپارامتري (Smearing) و ضريب برآورد كننده نااريب با حداقل واريانس (MVUE) در برآورد رسوب معلق در حالت بدون تقسيمبندي دادهها در حوضه آبخيز حاجقلندر ميباشد. بدين منظور جهت ارزيابي مدل از شاخصهاي ريشه يا جذر ميانگين مربعات خطا (RMSE) و ضريب كارايي ناش – ساتكليف (NAS) استفاده گرديد. پس از جمعآوري دادههاي دبي و رسوب متناظر از ايستگاه هيدرومتري واقع در خروجي حوضه مورد مطالعه، به شكل تصادفي 80 درصد از دادهها جهت واسنجي و 20 درصد باقيمانده جهت اعتبارسنجي مدلها انتخاب گرديد. نتايج آزمونهاي آماري در دو مرحله فوق نشان دادند كه روش QMLE و USBR در برآورد بار رسوب معلق نسبت به ساير روش‌ها از دقت و كارايي بالاتري برخوردار است. در مرحله اعتبارسنجي ضرايب كارايي RMSE و ME در روش QMLE حدواسط دستهها با ميزان 33/1 و 21/0 و QMLE حدواسط با 61/2 و 0086/0 بالاترين كارايي را نشان مي‌دهند. لذا نتايج حاكي از دقت مناسب برخي از مدل هاي سنجهرسوب در تخمين بار رسوب جريان در حوضه مورد نظر است. همچنين استفاده از ضرايب اصلاحي منجر به بهبود معنادار در دقت برآوردها گرديد. در مجموع ضمن تاييد نسبي كارايي مدلهاي سنجهرسوب در شرايط مشابه، افزايش كارايي مدلهاي سنجه با اعمال برخي از ضرايب اصلاحي را ميتوان نتيجهگيري كرد. اين يافته‌ها مي‌تواند به بهبود مديريت رسوب و كاهش اثرات منفي آن بر زيرساخت‌هاي آبي كمك كند.
شماره ركورد
233469
دانشگاه
دانشگاه اردكان
استاد راهنما
حيات زاده مهدي hayat zadeh mehdi , فتح زاده علي fath zadeh ali