ارزيابي عملكرد عوارض سبز در نواحي روستايي: موردكاوي بخش گركن جنوبي، شهرستان مباركه

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

توسعه روستايي

كارشناسي ارشد

چكيده وضع قوانين و اخذ ماليات و عوارض با اهداف زيست محيطي، از جمله راهكارهاي سياستي كشورها براي مقابله با آثار آلايندگي صنايع و مصرف كالاهاي آلاينده است. در اين ميان يكي از مهم‌ترين اين سياست‌ها، اخذ عوارض سبز يا عوارض آلايندگي از صنايع آلاينده و هزينه‌كرد آن در راستاي كاهش عوارض ناشي از آن است. در ايران نيز با تصويب و اجراي قانون ماليات بر ارزش افزوده، واحدهاي توليدي، صنعتي، معدني و خدماتي آلاينده مشمول عوارض سبز مي‌شوند كه بر اين اساس، عوارض‌ و جريمه‌هاي آلايندگي بين شهرداري‌ها، دهياري‌ها و فرمانداري‌هاي شهرستان‌هاي در معرض آلودگي توزيع مي‌شود. در حال حاضر از يك سوي، آلودگي صنايع مادر و كليدي محل پرسش مي‌باشد و از سوي ديگر، پرداخت عوارض سبز توسط اين صنايع و نحوه هزينه‌كرد آن و تاثيرات بلند مدت اين سياست به عنوان يكي از راهكارهاي اصلي چاره‌انديشي آلودگي مورد بررسي كافي قرار نگرفته است. هدف كلي اين پژوهش ارزيابي عملكرد سياست دريافت عوارض سبز از صنايع آلاينده و نحوه هزينه كرد آن در نواحي روستايي بخش گركن جنوبي، شهرستان مباركه طي سالهاي 1392- 1402 است. پژوهش حاضر از حيث نتيجه، جزو پژوهش‌هاي توسعه‌اي، بر مبناي هدف در زمره‌ي پژوهش‌هاي توصيفي و به لحاظ منطق گردآوري داده‌ها از نوع استقرايي - قياسي قلمداد مي‌شود. يافته‌هاي اين پژوهش كه نحوه‌ي هزينه‌كرد عوارض سبز به تفكيك هزينه‌هاي جاري و سرمايه‌اي را در سه مقياس روستاهاي بزرگ، متوسط و كوچك مورد بررسي قرار داده نشان مي‌دهد كه كمينه و بيشينه‌ي درصد سهم عوارض سبز در بودجه‌ي ساليانه‌ي روستاهاي بخش گركن جنوبي، به ترتيب مربوط به سال‌هاي 1396 و 1400 به ترتيب برابر با صفر و 29 درصد بوده است. همچنين نتايج ارزيابي عملكرد عوارض سبز به لحاظ معيارهاي ارتباط، انسجام، كارايي، اثربخشي، تأثير و پايداري از ديدگاه كارشناسان مالي، دهياران و رئيس شوراي اسلامي روستاها نشان مي‌دهد، از ديدگاه پاسخگويان عوارض سبز در تمامي معيارها عملكرد مناسب نداشته و در تمامي موارد ارزيابي عملكرد از منظر معيارهاي مختلف بسيار كم و كم بوده است. در مجموع مي‌توان نتيجه گرفت، اساساً مشكلات، نيازها و اولويت‌هاي زيست‌محيطي در مناطق روستايي به درستي شناسايي و تحليل نشده‌اند و پروژه‌هاي تعريف شده از محل عوارض سبز نيز كاملا هم‌راستا با اهداف كلي سياست عوارض سبز نبوده است. هم‌چنين تأثيرات بالقوه‌ي مشكلات زيست‌محيطي بر جوامع روستايي نيز به درستي ارزيابي نشده است. از سوي ديگر، چالش‌ها و محدوديت‌هاي منحصر به فرد جوامع روستايي در طراحي پروژه‌هاي انجام شده با اعتبارات عوارض سبز در نظر گرفته نشده است. در واقع پروژه‌هاي انجام شده با اعتبارات عوارض سبز به‌گونه‌اي طراحي شده‌اند كه به طور مستقيم به نيازها و اولويت‌هاي جوامع محلي پاسخ نداده‌اند. همچنين، بخش اعظم هزينه‌كرد عوارض سبز در زمينه توسعه فضاي سبز بوده است. اين در حالي است كه درباره نقش فضاي سبز در كاهش آلودگي هوا غلو شده و از گياهان و فضاي سبز نبايد توقع پاكسازي هواي آلوده را داشت.

233249

توسعه روستايي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان