اثر منبع نيتروژن، كربوهيدرات و تانن بر كارآيي استفاده از نيتروژن و عملكرد توليدي در گاوهاي شيري

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم دامي

دكتري

چكيده در اين رساله، دو آزمايش در مورد بررسي اثرات منبع نيتروژن و كربوهيدرات و افزودن تانن بر بازده نيتروژن و عملكرد گاوهاي شيرده انجام شد. هدف از آزمايش نخست، ارزيابي اثرات تغذيه پوست پسته خشك (منبع تانن) و دو منبع نيتروژن (كنجاله سويا و اوره آهسته رهش) بر توليد شير، گوارش¬پذيري و متابوليسم نيتروژن در گاوهاي اواسط شيردهي بود و در آزمايش دوم بررسي اثرات متقابل منبع كربوهيدرات جيره شامل پرنشاسته نسبت به پرالياف-چربي زياد (و منبع نيتروژن (كنجاله سويا و اوره آهسته رهش) بر عملكرد شيردهي، تخمير شكمبه، راندمان استفاده از نيتروژن، گوارش پذيري مواد مغذي، متابوليت هاي خوني و رفتار تغذيه در گاوهاي شيري اواسط شيردهي بررسي شد. بدين منظور در آزمايش اول، از طرح مربع لاتين 4 × 4 با 12 گاو شيري هلشتاين (وزن بدن = 39 ± 611 كيلوگرم؛ 14 ± 84 روز شيردهي؛3/5 ± 6/45 كيلوگرم شير توليدي در روز) با تيمارها در پيكربندي فاكتوريل 2×2 استفاده شد. محتواي پروتئين خام و فنول كل و تانن در پوست پسته بيشتر از تفاله چغندر بود، اما الياف شوينده خنثي در پوست پسته كمتر از تفاله چغندرقند بود. تغذيه جيره¬هاي پوست پسته منجر به كاهش توليد شير، نيتروژن اوره¬اي شير و بازده شير شد اما غلظت چربي و پروتئين شير افزايش يافت. توليد شير بين كنجاله سويا و اوره آهسته رهش مشابه بود. تغذيه پوست پسته در جايگزيني با تفاله چغندرقند، با منابع نيتروژن اثر متقابل نداشت، به جز براي مصرف خوراك، زيرا جيره غذايي پوست پسته + اوره آهسته رهش تمايل به كاهش مصرف خوراك داشت. تغذيه پوست پسته همچنين با كاهش ماده خشك و گوارش¬پذيري الياف شوينده خنثي همراه بود. گوارش‌پذيري ماده خشك زماني كه بخشي از كنجاله سويا با اوره آهسته رهش جايگزين شد كاهش يافت. تغذيه پوست پسته به جاي تفاله چغندرقند غلظت نيتروژن آمونياكي شكمبه را كاهش داد و نسبت استات به پروپيونات را افزايش داد. تغذيه پوست پسته در مقابل تفاله چغندرقند تاثيري بر دريافت نيتروژن و دفع نيتروژن در ادرار و شير نداشت، اما ميزان دفع نيتروژن در مدفوع را افزايش داد و بازده ظاهري نيتروژن (نيتروژن شير / نيتروژن مصرفي) را كاهش داد. آلانين آمينوترانسفراز در گاوهاي تغذيه شده با اوره آهسته رهش فقط در جيره‌هاي حاوي پوست پسته كمتر بود. هنگامي كه اوره آهسته رهش در رژيم غذايي حاوي پوست پسته گنجانده شد، كراتينين خون كمتر بود. تغذيه پوست پسته به جاي تفاله چغندر قند بر نيتروژن اوره خون تأثيري نداشت، اما منجر به كاهش غلظت گلوكز و آسپارتات آمينوترانسفراز شد. به طور كلي، گاوهايي كه با پوست پسته به جاي تفاله چغندرقند تغذيه مي‌شوند، احتمالاً به دليل تأثير منفي آن بر هضم مواد مغذي در تبديل مواد مغذي خوراك به توليد شير بازده كمتري دارند. جايگزيني نسبي كنجاله سويا با اوره آهسته رهش هيچ تاثيري بر بهره وري شيردهي و غلظت نيتروژن اوره در شير و خون نداشت. در آزمايش دوم، يك طرح مربع لاتين 4×4 تكرار شده شامل 12 گاو هلشتاين چند بار زايش كرده (توليد شير 6/5 ± 5/40 كيلوگرم در روز، وزن بدن 20 ± 590 كيلوگرم؛ 12 ± 81 روز شيردهي) استفاده شد. گاوهايي كه با جيره پر‌نشاسته تغذيه مي‌شوند، نسبت به گاوهايي كه با جيره پرالياف-چربي تغذيه مي‌شوند، مصرف ماده خشك، گوارشپذيري ماده خشك و گوارش‌پذيري پروتئين خام، توليد شير و درصد پروتئين شير بيشتر و مصرف الياف شوينده خنثي و درصد چربي شير كمتري داشتند. جايگزيني كنجاله سويا با اوره آهسته رهش به طور قابل توجهي باعث افزايش توليد مواد جامد شير بدون تأثير بر عملكرد ديگر شيردهي يا وزن بدن شد. گاوهايي كه با جيره پرالياف-چربي تغذيه شده بودند، pH شكمبه و نسبت هاي اسيد چرب فرار با زنجيره شاخه اي بيشتر بود اما غلظت كل اسيد چرب فرار كمتري در مقايسه با جيره پر‌نشاسته داشتند، در حالي كه گاوهاي جيره غذايي پرالياف-چربي-اوره آهسته رهش، بالاترين سطح آمونياك شكمبه را داشتند. گاوهايي كه با پرالياف-چربي تغذيه شدند، مصرف انرژي خالص، توليد انرژي شير و انرژي مورد نياز براي نگهداري كمتري داشتند، اگرچه توازن انرژي در بين گروه‌ها مشابه بود. جيره غذايي پر‌نشاسته استفاده از نيتروژن را بهبود بخشيد، كه منجر به محتواي نيتروژن بيشتر در شير و دفع كمتر نيتروژن در مدفوع شد. اثر متقابل معني دار بين فاكتورهاي اصلي، به ويژه براي گلوكز و كراتينين خون، با كمترين سطوح در گاوهايي كه با جيره‌هاي پرالياف-چربي– اوره آهسته رهش و پرالياف-چربي – كنجاله سويا تغذيه مي¬شدند مشاهده شد. علاوه بر اين، سطح آلانين آمينوترانسفراز در گاوهايي كه با جيره پرالياف-چربي تغذيه شده بودند بيشتر از گاوهايي بود كه با جيره پر‌نشاسته تغذيه مي شدند.

233245

تغذيه دام

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان