ارزيابي اثر پارامتر هاي اقليمي بر فنولوژي درختان مانگرو در جنوب ايران با استفاده از داده هاي ماهواره اي

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي محيط زيست

كارشناسي ارشد

جنگل‌هاي مانگرو ايران از جمله منابع ارزشمند از لحاظ اقتصادي و محيط‌زيستي براي اين كشور مي‌باشد، كه امروزه بدليل فعاليت‌هاي انساني و تغييرات اقليمي موجود، حفاظت، مديريت و مطالعه در زمينه فرآيند‌هاي زيستي اين اكوسيستم‌هاي حياتي امروري ضروري است. هدف اصلي اين پژوهش بررسي فنولوژي و بر‌آورد ميزان شاخص‌هاي پوشش گياهي NDVI، NDPI وSAVI گونه‌هاي حرا موجود در هشت منطقه از جمله منطقه حفاظت‌شده نخيلو و پارك ملي نايبند در استان بوشهر، تالاب بين المللي خورخوران، منطقه حفاظت‌شده تياب‌ميناب و مناطق حفاطت‌شده گابريك و جاسك در استان هرمزگان و همچنين خليج گواتر و هورباهو در استان سيستان و بلوچستان، با استفاده از تصاوير ماهواره‌هاي Landsat5، Landsat7 و Landsat8 و پلتفرم گوگل ارث انجين در سال‌هاي 1993 تا 2023 مي‌باشد. همچنين اثر پارامتر‌هاي اقليمي دماي حداكثر، دماي حداقل، بارش و نيز ميزان شوري آب بر روي داده‌هاي فنولوژيكي شروع (SOS)، پايان (EOS) و طول دوره رشد (LOS) حاصل از شاخص‌هاي پوشش گياهي بررسي شد. با برآورد الگو‌هاي بازتاب گونه‌هاي حرا حاصل از سه شاخص NDVI، NDPI و SAVI و تعيين داده‌هاي فنولوژيكي شروع، پايان و طول دوره رشد در هر سه شاخص در سي سال، نمودار‌هاي سري زماني 30 ساله و ارزيابي روند آنها بر اساس روش من-كندال براي مناطق مد نظر در نرم افزار R بررسي گرديد. همچنين از مدل رگرسيون خطي افزايشي (GAM) براي بررسي اثر متغيرهاي مستقل اقليمي و شوري آب بر شاخص¬هاي فنولوژي استفاده شد. بر‌اساس نتايج حاصل، شروع دوره رشد گونه‌هاي حرا در حدود اواسط ماه سپتامبر تا اوايل ماه اكتبر به عبارتي بين روز 253 تا 285‌ام از سال آغاز مي‌شود، پايان دوره رشد نيز در حدود اواسط ماه مي تا اوايل ماه ژوئن بين روز 131 تا 161‌ام از سال اتفاق افتاده است و طول دوره رشد بين 239 تا 249‌ تعداد روز متغير است. همچنين در تمامي مناطق بجز تالاب خورخوران، شروع و پايان دوره رشد از سال 1993 تا كنون با تاخير، اما در تالاب خورخوران در چندين روز، زودتر اتفاق افتاده است. د رحاليكه طول دوره رشد در تمامي مناطق، حدود 8 الي 9 ماه برآورد و در طي 30 سال تغييري نداشته است. در بررسي داده‌هاي اقليمي با پارامتر‌هاي فنولوژيكي حاصل، با توجه به اينكه هر سه شاخص NDVI، NDPI و SAVI الگوي يكساني از تغييرات فنولوژي را در 30 سال داشتند، تنها داده‌هاي فنولوژيكي حاصل از شاخص NDVI با پارامتر‌هاي اقليمي در نرم افزار R و با استفاده از آزمون GAM مورد بررسي قرار گرفت و با توجه به نتايج، ميزان شوري و بارش دو پارامتر اثر‌گذار بر شروع و پايان دوره رشد قرار گرفت. اين اطلاعات نشان مي‌دهد كه سنجش‌از‌دور به عنوان ابزاري پيشرفته و كارآمد، نقش اساسي در درك عميق و تحليل پوياي فنولوژي اكوسيستم‌هاي مانگرو ايفا مي‌كند و به عبارتي با ارزيابي چرخه رشد گياهان از گذشته تا كنون، شرايط پيش‌بيني و مدل سازي چرخه‌هاي زيستي گياهان در آينده نيز فراهم مي‌گردد.

233235

ارزيابي و آمايش سرزمين

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان