شناسايي توباموويروس‌هاي بيمارگرگوجه‌فرنگي در گلخانه‌هاي استان اصفهان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

گياه پزشكي

كارشناسي ارشد

گوجه‌فرنگي (Solanum lycopersicum) از خانواده Solanaceae يكي از مهم‌ترين محصولات سبزي در جهان است و ايران نيز از نظر توليد آن، مقام يازدهم را در جهان به خود اختصاص داده است. با اين وجود، شيوع سال‌هاي اخير بعضي از ويروس‌ها از جمله ويروس‌هاي متعلق به جنس Tobamovirus به توليد اين محصول در ايران و به ويژه استان اصفهان خسارات زيادي را وارد كرده‌است. ويروس موزاييك توتون tobacco mosaic virus (TMV)، ويروس موزاييك گوجه‌فرنگي tomato mosaic virus (ToMV) و ويروس چروكيدگي قهوه‌اي ميوه گوجه‌فرنگي tomato brown rugose fruit virus (ToBRFV)از مهم‌ترين ويروس‌هاي اين جنس ويروسي هستند. به‌منظور رديابي اين سه ويروس مهم در گلخانه‌هاي استان اصفهان، طي سال‌هاي 1401-1402، نمونه‌هاي گوجه‌فرنگي با علايم توصيف‌شده براي توباموويروس‌ها جمع‌آوري شدند. از نمونه‌هاي مزبور RNA كل به روش CTAB استخراج شد و سپس RT-PCR با جفت آغازگر‌هاي اختصاصي جنس توباموويروس (TobamoF/TobamoR)، TMV (TMVF/TMVR)، ToMV (ToMVF/ToMVR) و ToBRFV (ToBRFVF/ToBRFVR) انجام ‌شد. در آزمون RT-PCR در بيشتر نمونه‌ها (62 از 65 نمونه) قطعات مورد انتظار با جفت آغازگرهاي TobamoF/TobamoR و ToBRFVF/ToBRFVR تكثير شد، ولي هيچ قطعه‌اي با جفت آغازگرهاي TMVF/TMVR و ToMVF/ToMVR تكثير نگرديد. محصول PCR تعدادي از نمونه‌ها تعيين توالي نوكلئوتيدي گرديد و با نرم‌افزار BLASTn بررسي شد، كه براساس نتايج به‌دست‌آمده، حضور ويروس ToBRFV در گلخانه‌هاي استان اصفهان تأييد شد. به‌منظور انجام مقايسه مولكولي جدايه‌هايToBRFV، ژن پروتيين پوششي در پنج جدايه‌ي شامل Tiran، Flavarjan، Dehaghan، Saman و Shahinshahr تكثير و تعيين ترادف نوكليوتيدي شد. بعد ‌از هم‌رديف‌سازي چندتايي با استفاده از نرم‌افزارDNAMAN X 10.0.2.128 ، درخت فيلوژنتيكي براساس توالي نوكليوتيدي ژن‌ پروتيين پوششي با استفاده از نرم‌افزار MEGA7.0.26 به روش maximum likelihood و با درجه اعتبارسنجي (bootstrap) 1000 رسم شد. بر اساس نتايج حاصل از هم‌رديف‌سازي چندتايي، جدايه‌هاي اين تحقيق و جدايه‌هاي موجود در بانك ژن به ميزان 6/99 تا 100 درصد با يكديگر شباهت داشتند و در درخت تبارزايي ترسيم‌شده، جدايه‌هاي ToBRFV اين پژوهش با جدايه‌هاي ToBRFV موجود در بانك ژن همگي در يك كلاد، نزديك به كلاد مربوط به جدايه‌هاي TMV قرار گرفتند، كه نشان مي‌دهد TMV نزديك‌ترين ويروس به ToBFRV مي‌باشد. ميزان آلودگي بذور گوجه‌فرنگي حاصل از ميوه‌هاي آلوده، با استفاده از RT-PCR با جفت آغازگر اختصاصي ToBRFV (ToBRFVF/ToBRFVR) تعيين شد و مشخص گرديد از 57 بذر، 35 عدد (61 درصد) آلوده به ويروس هستند. در آزمون انتقال ويروس از طريق بذر، از 85 گياهچه حاصل از بذور به‌دست‌آمده از ميوه‌هاي آلوده در مرحله‌ي 4 تا 6 برگيRNA كل استخراج شد و سپس RT-PCR با جفت آغازگر اختصاصي ToBRFV (ToBRFVF/ToBRFVR) انجام شد. در اين آزمايش در پنج گياهچه از 82 گياهچه (%6) قطعه مورد انتظار تكثير شد، كه نشان مي‌دهد ميزان انتقال ToBFRV از بذر به گياهچه بسيار كمتر از ميزان آلودگي بذرها (1/. برابر) مي‌باشد. به اين لحاظ، توجه به استفاده از بذر و نشاء عاري از ويروس در مديريت ToBFRV در گلخانه‌هاي گوجه‌فرنگي نقش بسيار مهمي دارد.

233220

بيماري شناسي گياهي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان