بررسي عناصر فرهنگي ايران باستان در آثار هنري مكشوفه در چين

كارشناسي ارشد

ايران باستان، به‌عنوان يكي از مهم‌ترين تمدن‌هاي جهان، به دليل موقعيت جغرافيايي استراتژيك خود همواره در تعامل گسترده با همسايگانش بوده است. اين كشور به‌عنوان پل ارتباطي بين شرق و غرب، از دوران پيش از هخامنشي تا پايان ساسانيان، در تبادلات فرهنگي و تمدني فعال بوده و اين تعاملات در دوره ساساني به اوج خود رسيد. آثار باستاني و تاريخي نشان‌دهنده اين تعاملات متقابل و وجود عناصر فرهنگي ايراني در تمدن‌هاي ديگر، از جمله چين، هستند. شواهد باستان‌شناسي نشان مي‌دهد كه ارتباطات بين ايران و چين دست‌كم به دوره هخامنشي بازمي‌گردد. اين ارتباطات كه اغلب از طريق واسطه‌هايي چون سغدي‌ها و سكايي‌ها برقرار مي‌شد، با كشف آثار مشابه هخامنشي در چين به‌ روشني اثبات شده است. به‌عنوان مثال، كشف ظروف و سكه‌هاي هخامنشي در محوطه‌هاي باستاني چين، نشانگر تأثير فرهنگي ايران در چين است. برخي پژوهشگران بر اين باورند كه نخستين ارتباطات مستقيم و رسمي بين دو تمدن در دوران اشكاني و به‌ويژه در زمان پادشاهي مهرداد دوم رخ داده است. سفر تاريخي ژانگ چيان به ايران و ملاقات او با مهرداد دوم، نقطه عطفي در روابط ايران و چين بوده و زمينه را براي توسعه روابط تجاري و سياسي و در نهايت شكل‌گيري جاده ابريشم فراهم كرده است. اوج تبادل فرهنگي ميان ايران و چين در دوران پاياني امپراتوري ساساني، همزمان با ظهور سلسله‌هاي سوئي و تانگ در چين كه ثبات سياسي و رونق اقتصادي داشتند، رقم خورد. اين پژوهش باتكيه بر شواهد باستان‌شناسي و مكتوبات تاريخي، بررسي كرده كه چگونه و تا چه اندازه فرهنگ غني ايران باستان بر هنر، معماري، دين و ساير جنبه‌هاي فرهنگي چين تأثيرگذار بوده است. نتايج نشان مي‌دهد كه عناصر فرهنگي ايران از جمله نقوش بر ظروف، سبك‌هاي معماري و معرفي اديان و مذاهب مختلف تأثير بسزايي بر چين داشته‌اند. اين پژوهش با تمركز بر دوره ساسانيان به‌عنوان اوج شكوفايي روابط ايران و چين، به بررسي عميق‌تر اين تأثيرات پرداخته و نشان مي‌دهد كه عناصر فرهنگي ايراني در آثار مكشوفه در چين، گواه بر اين ارتباطات گسترده است.

232749

دانشگاه اصفهان

مسعود كثيري

تاريخ - تاريخ ايران باستان

حميدرضا پاشازانوس