مقايسه ترجيح زيستگاهي سمندر لرستاني (Neurergus kaiseri ) در فصول مختلف

علوم و مهندسي محيط زيست گرايش ارزيابي و آمايش سرزمين

3/4/2023 12:00:00 AM

سمندر لرستاني گونه‌اي بسيار رنگي است كه در جنوب رشته كوه‌هاي زاگرس و چندين زيستگاه ديگر زندگي مي‌كند.نابودي زيستگاه به عنوان بزرگترين عامل تهديد تنوع زيستي معرفي شده است و در نقطه مقابل زيستگاه مطلوب، تاثير به سزايي بر بقا و توليد مثل گونه¬¬ها دارد. بنابراين ارزيابي كيفيت و تعيين مطلوبيت زيستگاه، مهمترين اقدام در تصميم گيري¬هاي مربوط به محيط زيست است. مطالعه حاضر با هدف بررسي شاخص مطلوبيت زيستگاه و ترجيح زيستگاهي سمندر لرستاني در منطقه پلدختر لرستان انجام گرفت. بدين منظور نمونه برداري طي شش ماه از اسفند تا شهريور 1401، در 30 ايستگاه در مسير بدنه¬هاي آبي منطقه انجام شد. پارامترهاي محيطي شامل فراواني سمندر، سرعت جريان آب، درصد سيلت، درصد شن، درصد سنگ ريزه، درصد قلوه سنگ، دماي آب، pH آب، درصد سطح سايه انداز توسط پوشش گياهي يا صخره و ديواره مسيل بر روي آب، اكسيژن محلول، عميق ترين نقطه سايت، درصد پوشش گياهي آبزي، ارتفاع پوشش گياهي خشكي، درصد پوشش گياهي خشكي، فاصله از رودخانه، ضخامت لاشبرگ، ميزان بكر بودن يا دستخوردگي سايت، دماي خاك، نوع سايت (چشمه يا جويبار)، حضور ساير گونه¬ها (ماهي/ خرچنگ و ساير دوزيستان) در تمامي ايستگاه¬ها ثبت شد. ابتدا به بررسي آماري داده¬ها جهت بررسي تفاوت بين سايت چشمه و جويبار پرداخته شد و سپس همبستگي بين داده¬هاي محيطي و فراواني سمندرها از طريق آزمون هبستگي پيرسون مورد بررسي قرار گرفت و در پايان با استفاده از مدل HABSEL و زير مدلGAM وHabitat use به ترتيب ارتباط بين متغيرهاي زيستگاهي و فراواني سمندر و متعاقب آن منحني¬هاي مطلوبيت زيستگاه با استفاده از اين پارامترها، ترسيم شدند و نمايه شايستگي (SI) براساس ميزان حضور گونه براي هر پارامتر محيطي محاسبه شد تا ترجيح زيستگاهي گونه بررسي گردد. نتايج نشان داد كه بين دو سايت جويبار و چشمه تفاوت معني¬داري وجود ندارد و همچنين نتايج حاصل از همبستگي پيرسون نشان داد كه سرعت جريان آب، درصد شن، درصد سطح سايه انداز، اكسيژن محلول، ارتفاع پوشش گياهي خشكي، درصد پوشش گياهي خشكي، رطوبت خاك همبستگي مستقيم و معني داري با فراواني سمندر داشته كه در نهايت، اين فاكتورها وارد مدل شدند و منحني¬هاي مطلوبيت زيستگاه به صورت مجزا در طبقات خاصي كه توسط گونه ترجيح داده شده بود، استخراج و ماحصل اين نتايج به صورت شاخص مطلوبيت كل زيستگاه گونه و به مقدار 234/0 محاسبه گرديد كه دال بر حضور نادر يا تراكم كم در مطالعات ميداني و پتانسيل رشد كم اين گونه مي¬باشد.

232719

دانشگاه اردکان

اردكاني طاهره Ardakani Tahereh