تجربه زيسته دختران متعارض با والدين در انتخاب همسر، تدوين و رواسازي بسته مشاوره اي مبتني بر آن و تاثير آن بر رابطه والد-فرزندي، افسردگي و نگرش به انتخاب همسر دختران در آستانه ازدواج متعارض با والدين

دكتري

پژوهش حاضر به منظور كشف تجربه زيسته دختران متعارض با والدين در انتخاب همسر، تدوين و رواسازي بسته مشاوره اي مبتني بر آن و تاثير آن بر رابطه والد-فرزندي، افسردگي و نگرش به انتخاب همسر در دختران در آستانه ازدواج متعارض با والدين انجام شده است. طرح اين پژوهش، از نوع تركيبي- اكتشافي و شامل سه بخش كيفي، تركيبي و كمي بوده است كه طي چهار مرحله اجرا شد. در بخش كيفي مطالعه با هدف كشف تجربه زيسته دختران متعارض با والدين در انتخاب همسر از روش پديدارشناختي استفاده شد. جمعيت مورد مطالعه در اين بخش شامل كليه دختران 20 تا 30 سال متعارض با والدين در زمينه انتخاب همسر شهر اصفهان در سال 1400-1401 بود. بدين منظور با استفاده از نمونه‌گيري هدفمند داوطلبانه 15 دختر انتخاب شدند. ابزار پژوهش در بخش كيفي پژوهش شامل پرسشنامه دموگرافيك، پرسشنامه محقق ساخته سنجش تعارض والد- دختر در زمينه انتخاب همسر و مصاحبه نيمه ساختار يافته بود. تمامي مصاحبه‌ها بعد از ضبط، كلمه به كلمه پياده شدند و داده‌ها با استفاده از تحليل محتوا و بر اساس روش تحليل كلايزي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت و نهايتا 7 مضمون اصلي، 14 مضمون فرعي و 97 مقوله استخراج شد كه مضامين اصلي شامل: علل تعارض، ويژگي‌هاي شخصيتي تعارض برانگيز، اختلاف در ملاك‌هاي انتخاب همسر، اختلاف در نگراني در حوزه انتخاب همسر، واكنش به تعارض، پيامد تعارض و راهكارها بود. سپس در بخش تركيبي، به جايابي مضامين و مقوله‌هاي استخراج شده از داده‌هاي كيفي در تدوين بسته مشاوره اي مبتني بر تعارضات والد- دختر در مسئله انتخاب همسر استفاده شد. در بخش كمي پژوهش نيز روايي محتوايي بسته مشاوره اي شناختي - رفتاري مبتني بر تعارضات والد- دختر در مسئله انتخاب همسر با استفاده از شاخص نسبت روايي محتوايي (CVR) و شاخص روايي محتوايي (CVI) توسط 10 متخصص مورد بررسي قرار گرفت. در اين پژوهش شاخص روايي محتوايي 8/0 بود كه نشان مي‌دهد اين بسته از روايي قابل قبولي براي ارائه و به كار گرفتن برخوردار است. همچنين در بخش كمي جهت اثربخشي بسته تدوين شده بر روي متغيرهاي پژوهش از طرح آزمايشي مورد – منفردA-B-A استفاده شد. از جامعه آماري پژوهش 3 دختر متعارض با والدين در زمينه انتخاب همسر به صورت هدفمند داوطلبانه انتخاب شدند. بسته مشاوره اي تدوين شده در 8 جلسه و 12 مرحله ارزيابي (4 مرحله در خط پايه، 4 مرحله در مداخله و 4 مرحله در پيگيري) اجرا گرديد. به منظور جمع آوري داده‌ها از پرسشنامه رابطه والد- فرزند (فاين، مورلند و اسچووبل، 1983)، پرسشنامه افسردگي بك-2 (بك، استر و بال، 1996) و پرسشنامه نگرش‌هاي انتخاب همسر (شهرابي، فاتحي زاده و اعتمادي، 1399) در جلسات خط پايه، مداخله و پيگيري استفاده شد. جهت تحليل داده‌ها از روش تحليل ديداري در دو سطح تحليل درون موقعيتي و تحليل بين موقعيتي، تعيين درصد بهبودي و شاخص تغيير پايا استفاده شد. بازبيني ديداري نمودارها و شاخص‌هاي آمار توصيفي كاهش معناداري در افسردگي و باورهاي ناكارآمد در انتخاب همسر و بهبود رابطه والد مادر- دختر و والد پدر- دختر و باورهاي كارآمد در انتخاب همسر نشان داد. در مجموع اين نتايج حاكي از آن است كه بسته مشاوره اي مبتني بر تعارضات والد- دختر در مسئله انتخاب همسر مي‌تواند به منظور كاهش افسردگي و باورهاي ناكارآمد انتخاب همسر و بهبود رابطه والد- فرزندي و باورهاي كارآمد در انتخاب همسر در آموزش و جلسات مشاوره اي در كار با دختران مجرد در آستانه ازدواج مورد استفاده روانشناسان و مشاوران قرار گيرد.

232461

دانشگاه اصفهان

فرامرز آسنجراني

مشاوره - مشاوره خانواده

مريم فاتحي زاده