عنوان
تحليل مقايسه‌اي الگوي تمكين خمس در آموزه‌هاي اسلامي در مقايسه با الگوي اقتصادي تمكين ماليات
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
چكيده
مفهوم اقتصاد اسلامي بر اين ديدگاه تأكيد مي كند كه اسلام به عنوان يك دين، شيوه درست زندگي را آموزش مي دهد. گفته مي‌شود كه نظام ماليات در اسلام، كه بخش برجسته‌اي از اقتصاد آن است، از نظر الهي براي جلوگيري از فقر در جامعه مسلمانان طراحي شده است. خمس به عنوان نمونه خوبي از اين نظام مالياتي ذكر شده است. پژو هش حاضر به منظور مقايسه الگوي تمكين خمس در اسلام با الگوي اقتصادي متعارف، به روش تطبيقي ـ تحليلي صورت مي‌گيرد؛ بدين ترتيب كه آموزه‌هاي ناظر به تمكين خمس از آيات و روايات مربوطه استخراج و به كمك الگوهاي اقتصادي تمكين ماليات و توسعه‌هاي آن در طول زمان دسته‌بندي مي‌شوند و دلالت‌هاي آن در زمينه تمكين خمس استخراج و درنهايت دو الگو با يكديگر مقايسه مي‌شوند. عوامل اقتصادي مؤثر بر تمكين مالياتي در دو دسته نئوكلاسيكي -مبتني بر منفعت‌طلب‌بودن انسان- و رفتاري -مانند انصاف، مقابله به مثل و ترغيب اخلاقي- جاي مي‌گيرند. اين پژوهش به تحليل الگوي تمكين خمس طبق آموزه هاي اسلامي مي‌پردازد و معناي خمس را با هدف روشن كردن آن به‌عنوان يك شكل اسلامي ماليات ارزيابي مي‌كند.
يافته‌ها نشان مي‌دهد الگوي تمكين خمس متغيرهايي مانند هويت اسلامي، حسابداري ذهني و وعده پاداش‌ها و مجازات‌هاي معنوي نيز بهره مي‌برد كه در الگوي اقتصادي يا وجود ندارد يا به گونه متفاوتي استفاده مي‌شود. تفاوت ديگر آن¬كه الگوي اقتصادي با مبناقراردادن انسان اقتصادي به محاسبه مقدار بهينه متغيرهايي چون مجازات و حسابرسي مي‌پردازد و سپس از عوامل رفتاري براي زدن تلنگر و افزايش تمكين استفاده مي‌شود. اما در نظام خمس بالعكس، بيشترين اهميت به كرامت انسان مسلمان و انگيزه‌هاي دروني و سپس فضايل انساني (متغيرهاي رفتاري) وي داده مي‌شود و توجه كمتري به عوامل نئوكلاسيكي است. بر اين اساس هر سياست ترويج خمس بايد بيشترين تكيه خود را بر ايمان افراد و آثار مثبت خمس بر پاكي روح و مال فرد، سپس بر فضايل انساني هم¬چون كمك به فقرا و درنهايت بر مشوق‌ها و مجازات‌هاي مادي قرار دهد. اين پژوهش نتيجه گيري مي كند كه عليرغم ابهامات پيرامون ماليات اسلامي به ويژه در موضوعات پايه مالياتي، رفتار، رويه ها، تفسير قوانين و چندين مورد ديگر، سياست هاي مالياتي اسلامي به منظور توسعه برنامه هاي پيشرفت به طور كلي و تأمين امنيت اجتماعي با هدف كاهش فقر در جامعه مسلمانان است.
شماره ركورد
232416
دانشگاه
دانشگاه اصفهان
رشته تحصيلي
علوم حديث - اقتصاد اسلامي
استاد راهنما
دكتر وحيد مقدم