نقد و بررسي ترجمه محمدرضا مرعشي‌پور از رمان «زقاق المدقِ» نجيب محفوظ بر اساس نظريه وينه و داربلنه

كارشناسي ارشد

در سال‌هاي اخير نقد ترجمه توانسته است جايگاه خود را در ميان پژوهش‌هاي دانشگاهي باز كند، اين پژوهش‌ها بر خلاف گذشته، مبتني بر نظريه علمي و معيارمند است و هر كدام با هدف خاصي در مسير بهبود كيفيت ترجمه يا توضيح فرايند ترجمه قدم برداشته است. نظريه¬هاي زيادي در راه بهبود ترجمه بيان شده است؛ كه هر كدام با اهداف مختلف در خدمت ترجمه قرار مي¬گيرند و بنابراين هر كدام نياز به نقد و بررسي دارد، در اين پژوهش سعي بر آن است كه يكي از اين نظريه¬ها، با عنوان نظريه¬ هفتگانه¬ي¬ وينه و داربلنه را بر ترجمه¬ي محمدرضا مرعشي¬پور از رمان «زقاق المدق» نوشته¬ نجيب محفوظ، پياده كنيم و رويه‌ها و راهكارهاي ترجمه‌اي آن را به نقد و تحليل بنشينيم. روش اين پژوهش در استخراج وجمع آوري داده‌ها؛ مبتني بر خوانش سطر به سطر ومقابله‌ كامل متن مبدأ و مقصد است، همچنين در تحليل داده‌ها ـ چنان كه رفت ـ از نظريه¬ي هفتگانه¬ي وينه و داربلنه استفاده شده است. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه مرعشي‌پور از رويه‌هاي ترجمه مستقيم در قالب قرض¬گيري:23 %، گرته¬ برداري 21%، ترجمه¬ي تحت اللفظي 18%، استفاده كرده است همچنين ايشان در رويكرد ترجمه¬ غير¬مستقيم از گزاره‌هاي جابجايي 34%، مدولاسيون 77%، تعادل و ترجمه¬ي اصطلاحي 60%، اقتباس 8% سود جسته است. مترجم از رويه¬هاي تكميلي ترجمه براي تكميل دو رويه ي قبلي استفاده كرده است كه نيز بدين شكل است: كلمه افزايي 13%، هم¬ريشه¬هاي كاذب 10%، كاهش و جبران 3%، حذف 20%، تصريح 7%، تغيير 92% و تعميم 5%. اين موارد به خوبي نشان مي‌دهد كه رويه‌هاي مورد نظر وينه و داربلنه در ترجمه از عربي به فارسي نيز كاملا حضور دارند و مي‌توانند توضيح‌دهنده فرايند ترجمه ميان اين دو زبان باشند.

232398

دانشگاه اصفهان

سميه كاظمي نجف آبادي

مترجمي زبان عربي

محمد رحيمي خويگاني