روابط معنايي اسماء قيامت و ترتيب زماني آنها در قرآن كريم

كارشناسي ارشد

معناشناسي كه به عنوان يكي از زير مجموعه‌هاي علم زبان‌شناسي مطرح است، امروزه از آن به عنوان يك دانش مستقل در حوزه فهم متن ياد مي‌شود. يكي از مباحثي كه در اين علم مورد بحث قرار مي‌گيرد، روابط معنايي يا همان روابط بينامتني است كه خود به سه نوع رابطه همنشيني، رابطه جانشيني و بافت (سياق) تقسيم مي‌شود. امروزه قرآن‌پژوهان از اين روابط در حوزه فهم و تبيين واژگان، جملات و آيات قرآن بهره مي‌برند. آنچه در اين پژوهش مورد بررسي قرار گرفته، اسامي قيامت هستند. بر پايه‌ي روابط معنايي مي‌توان به دو نتيجه در اين زمينه دست يافت: يكي اينكه توجه به سياق اسامي وصفي قيامت، تناسب معنايي آن‌ها را با كلمات و عبارات قبل و بعد خود آشكار مي‌كند، و ديگر اينكه توجه به مفاهيم همنشين اسامي مضاف و اسامي خاص قيامت به تحليل معنايي صحيحي از آنها مي‌انجامد كه بعضاً با نظرات برخي مفسران، متفاوت است. ترتيب زماني اسامي قيامت از ديگر مواردي است كه در اين پژوهش به آن پرداخته شده است. بررسي‌هاي صورت گرفته به اين نكته ختم مي‌شود كه امكان ساماندهي زماني اسامي قيامت (اسامي مضاف) به دليل ابهام در مفهوم زمان در سراي آخرت، وجود ندارد؛ به همين دليل هم تنظيم‌ اين اسامي از نظر زماني به طور دقيق ممكن نيست. ولي با اين حال با ديد جمعي به آيات قرآن مي‌توان به طور نسبي و انتزاعي به يك ساماندهي زماني از اين اسامي دست پيدا كرد.

232397

دانشگاه اصفهان

مهدي مطيع

علوم قرآن و حديث

داود اسماعيلي