رويكرد نظريه بازي در بررسي سياست‌‌هاي دولت براي توسعه حمل‌ونقل پايدار و ترويج خودروهاي برقي

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي صنايع

دكتري

چكيده صنعت حمل‌ونقل نقش زيادي در انتشار گاز‌هاي گلخانه‌اي و افزايش دماي كره زمين دارد و توسعه حمل‌ونقل پايدار مي‌تواند باوجود حفظ محيط‌زيست و كاهش كربن، رفاه اجتماعي و شرايط اقتصادي را بهبود بخشد. در اين رساله راهكار‌هاي مختلف توسعه حمل‌ونقل پايدار، از جمله محدودكردن خريد و استفاده از خودرو‌هاي فسيلي، ترويج استفاده از خودرو‌هاي برقي و توسعه حمل‌ونقل عمومي در قالب دو مسئله بررسي و ارزيابي‌شده است. در اين راستا، اثربخشي سياست‌هاي مختلف پولي و غيرپولي دولت بر اهداف توسعه پايدار و سود عوامل مختلف توليد خودرو بررسي و ارزيابي‌شده است. بدين ترتيب در مسئله اول، سياست‌هاي حمايتي و مالياتي دولت براي توسعه حمل‌ونقل پايدار با حضور توليدكنندگان خودروي فسيلي، خودروي برقي و توليدكننده باتري خودروي برقي به‌عنوان عاملي تأثيرگذار در ترويج خودرو‌هاي برقي مورد مطالعه قرار گرفتند. در اين مسئله، مقدار يارانه براي خريد خودروي برقي و مقدار يارانه به توليدكننده باتري براي تحقيق و توسعه و كاهش قيمت باتري درنظرگرفته‌شده است و مقدار ماليات اخذ شده از خريداران خودروي فسيلي و سوخت فسيلي جهت محدودكردن خريد و استفاده از خودروي فسيلي و گرايش به خريد خودروي برقي تحت سناريو‌هاي مختلف مورد بررسي قرار گرفته است. در مسئله دوم، در جهت توسعه حمل‌ونقل پايدار، سياست‌هاي مختلف پولي از جمله سياست‌هاي مالياتي، سوبسيدي و توسعه حمل‌ونقل عمومي (اتوبوس) و سياست‌هاي غير پولي از جمله اجازه دسترسي خودرو‌هاي برقي به خطوط اتوبوس، براي دولت درنظرگرفته‌شده است كه تحت آن، دو توليدكننده خودروي فسيلي و برقي باهم به رقابت مي‌پردازند و قيمت محصولاتشان را تعيين مي‌‌كنند. در اين مسائل، دولت اهداف مختلف اقتصادي، اجتماعي و زيست‌محيطي را براي توسعه حمل‌ونقل پايدار مدنظر قرار داده است و تصميمات خود را براساس اولويت هريك از اين اهداف در شرايط مختلف و تصميمات ساير عوامل توليد اتخاذ مي‌كند. مسائل با استفاده از نظريه بازي‌ها و با به‌كارگيري داده‌هاي واقعي كشور نروژ حل‌شده است. از نتايج به‌دست‌آمده نكات مديريتي مختلفي استخراج‌شده است. از جمله اينكه براي جذب بيشتر مشتريان خودرو‌هاي برقي و افزايش سود توليدكنندگان خودرو‌هاي برقي و توليدكنندگان باتري، بايد دامنه حركت خودرو‌هاي برقي با يك‌بار شارژ افزايش يابد و دولت تسهيلات زيادي به مشتريان خودرو‌هاي برقي ارائه دهد. اگر اولويت دولت، اهداف زيست‌محيطي و ترويج خودرو‌هاي برقي است، بايد ماليات قابل‌توجهي را از خودرو‌هاي فسيلي و سوخت فسيلي اخذ كند؛ البته دولت با اخذ ماليات زياد از خودرو وسوخت فسيلي درآمد زيادي كسب نمي‌‌كند و براي كسب ماكزيمم درآمد، بايد ضمن اخذ ماليات زياد از خودرو، ماليات سوخت را كمتر كند تا بدين وسيله با تقاضاي كم خودرو فسيلي مواجه نگردد. همچنين اگر دولت رفاه اجتماعي را اولويت خود قرار مي‌‌دهد بايد از اخذ ماليات زياد خودداري نمايد. دولت براي رسيدن به كمترين ميزان آلودگي، بايد با افزايش ماليات سوخت، از تردد بيش از حد خودرو‌ها جلوگيري كند و با افزايش اتوبوس به‌اندازه كافي در ناوگان حمل‌ونقل، افراد را به استفاده از اتوبوس تشويق كند و براي رسيدن به كمترين ميزان شاخص آلودگي به‌ازاي هر كيلومتر، بايد ضمن اخذ ماليات زياد از خودرو‌ها و سوخت فسيلي و افزايش تعداد اتوبوس‌ها در ناوگان حمل‌ونقل عمومي، بيشتر به ترويج خودرو‌هاي برقي بپردازد. البته بايد در تعيين ميزان يارانه به خودرو‌هاي برقي بادقت عمل كند؛ زيرا افزايش بيش از حد خودرو‌هاي برقي در مناطقي كه برق آن‌ها از منابع تجديدناپذير توليد مي‌شود، سبب مي‌شود بخشي از انرژي صرفه‌جويي‌شده، ناشي از بهبود كارايي انرژي، دوباره مصرف شود و در نتيجه اثر بازگشتي پديدار و آلودگي بيشتري ايجاد شود.

232354

صنايع

مهندسي صنايع و سيستم ها

دانشگاه صنعتي اصفهان