قيمت گذاري با در نظر گرفتن سياست هاي مرجوعي و دلجويي در بستر ماركت‌ پليس بر خط

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي صنايع

دكتري

اهميت سياست هاي مرجوعي و بطور كلي فرآيند مرجوع نمودن كالا بخشي جدايي‌ناپذير از هر تجارت به ويژه در بسترهاي بر خط است. بنابراين، شناخت انواع سياست هاي مرجوعي و طراحي يك سياست مرجوعي مناسب مي تواند نقشي اساسي در سودآوري يك فروشگاه ايفا كند. مطالعه پيش رو بطور ويژه بر شناخت، طراحي سياست هاي مرجوعي، بررسي تاثير آن ها بر سود بازيگران موجود در يك بازار و در نهايت ارائه پيشنهاداتي در زمينه بهبود عملكرد آن ها مي پردازد. سياست هاي مرجوعي مورد استفاده در اين پژوهش شامل سياست مرجوعي عودت وجه (بخشي يا تمام وجه)، تعويض (تعويض كالاي مرجوع شده با كالايي ديگر) و مدت زمان مرجوعي است. همچنين، تدبيري انديشيده شده به اين ترتيب كه در صورتي كه خرده‌فروشي در يك فرآيند مرجوعي با كسري كالا مواجهه شد، بسته به نوع سياست طراحي شده، مي‌تواند يا آن را تامين كند يا آن كه با پرداخت غرامتي (تحت عنوان دلجويي) به مشتري، فرآيند مرجوعي را لغو كرده و هزينه كالا را به مشتري عودت دهد. بطور كلي، در اين مطالعه كه در آن فرآيند تحقق سفارش بطور كامل در بستر بر خط اتفاق مي افتد، سه مساله تعريف مي¬شود. مساله اول شامل يك ماركت‌پليس بر خط و يك خرده‌فروش، مساله دوم شامل يك ماركت‌پليس بر خط و دو خرده‌فروش و در نهايت مساله سوم شامل دو ماركت‌پليس بر خط و دو خرده‌فروش است. خرده‌فروش/ خرده‌فروشان اين مساله كالاي خود را از طريق بستر ماركت پليس/ ماركت پليس هاي بر خط به مشتريان مي فروشند كه به همين منظور، مقداري وجه را بابت استفاده از بستر ايشان به او تقديم مي كند. در هر مساله، خرده‌فروش / خرده‌فروشان كالاي خود را صرفا در بستر ماركت‌پليس/ ماركت‌پليس¬هاي بر خط به فروش مي رسانند. سياست¬هاي مرجوعي و مدل هاي رياضي پايه در مساله اول طراحي شده و پس از آن مدل سازي و مقايسه سياست هاي طراحي شده در طول (تعداد بازيگران) و در عرض (توسعه سياست هاي مختلف) در مساله دوم و سوم گسترش مي يابند. در مساله اول، چهار سناريو، شامل بدون سياست مرجوعي، سياست مرجوعي تعويض، سياست مرجوعي تعويض و دلجويي و در نهايت سياست مرجوعي عودت بخشي از وجه، طراحي شده است. مدل¬سازي رياضي براي سياست مرجوعي تعويض براي اولين بار در اين مساله طراحي شده و نتايج نشان داده اند كه سياست هاي مرجوعي كه در آن¬ها تعويض وجود داشته بصورت كلي سودآورتر از ساير سياست ها عمل كرده است. در مساله دوم خرده‌فروش اول سياست مرجوعي تعويض و خرده‌فروش دوم سياست مرجوعي عودت كامل وجه را به مشتريان ارائه مي دهد. تغييرات اعمال شده با هدف نزديك شدن مساله به دنياي واقعي به اين صورت است كه براي خرده‌فروش اول، احتمال عدم رضايت مشتريان از كالا در فرآيند مرجوعي وجود دارد. از اين رو، به مشتريان اجازه مي دهد كه با حضور در فروشگاه، خود، فرآيند مرجوعي را انجام دهند اما در اين حالت احتمال مواجهه با كسري كالا براي اين خرده‌فروش و به دنبال آن عدم رضايت مشتريان نيز وجود دارد. در مقابل، خرده‌فروش دوم به مشتريان اين خدمت را نيز تقديم مي كند كه در آن مشتري ناراضي از كالا مي تواند با دريافت مقداري پول، از فرآيند مرجوع نمودن كالا منصرف شود. يك بار خرده‌فروش اول به عنوان بهترين خرده‌فروش و يك بار خرده‌فروش دوم به عنوان بهترين خرده‌فروش در نظر گرفته شده است. نتايج نشان داده است كه اعمال اين تغييرات باعث شده تا سود ماركت پليس بر خط در هر دو حالت تفاوت چنداني نداشته باشد اما سودآوري خرده‌فروشان در هر حالت متفاوت است و هيچ يك از سياست هاي مرجوعي بصورت اكيد برتر از ديگري عمل نكرده اند. در مساله سوم در اين پژوهش، دو ماركت پليس بر خط و دو خرده‌فروش در نظر گرفته شده است. خرده‌فروش اول سياست مرجوعي تعويض و دلجويي را در شرايطي در نظر گرفته است كه ممكن است مشتريان از كالاي تعويض شده رضايت نداشته باشند و خرده‌فروش دوم همان استراتژي مساله دوم را اتخاذ كرده است. همچنين، يكي از ماركت پليس هاي بر خط سياست BNPL را در پيش گرفته است كه به اين واسطه، مشتريان مي توانند كالاي خريداري شده را در چند قسط پرداخت نمايند. نتايج نشان مي دهند كه بصورت كلي سياست BNPL بسيار بهتر از سياست پرداخت آني عمل مي كند كه يافته هاي اين پژوهش را مي توان با رشد اين سياست در چند سال اخير همسو دانست. همچنين، سياست خرده‌فروش اول نيز بصورت كلي عملكرد بهتري از سياست اتخاذي خرده‌فروش دوم ارائه كرده است. اما، نرخ مواجهه با كسري كالا براي چنين سياستي بسيار حائز اهميت است و مي تواند به آساني آن را از گردونه رقابت خارج كند.

232335

-

مهندسي صنايع و سيستم ها

دانشگاه صنعتي اصفهان