تعليم و تربيت از نظر خواجه نصيرالدين طوسي و جان ديويي

كارشناسي ارشد

تعليم و تربيت از ديرباز از جمله نيازهاي اساسي بشر بوده است. در طول تاريخ، انديشمندان با تلاش خود به مطالعۀ اين موضوع و كشف راهكارهاي مؤثر براي ترويج و تربيت افراد پرداخته‌اند. در اين ميان، دو انديشمند بزرگ، خواجه نصير طوسي و جان ديويي، مطرح شده‌اند. خواجه نصيرالدين طوسي، يكي از پيشگامان فلسفه در قرن دهم هجري است كه در باب تعليم و تربيت آثار و نوشته‌هاي ارزشمندي دارد. جان ديويي، يك انديشمند آمريكايي در قرن بيستم، نيزبه عنوان نماينده فلسفه انسان گرا در باب تعليم و تربيت نظريه‌هاي نوظهوري ارائه داد كه در جهان آموزش و پرورش تأثير فراوان داشته است. پژوهشگر با روش توصيفي_تحليلي به شيوه تطبيقي سعي كرده است تا به صورت جداگانه نظريات هر كدام را بررسي كند و گردآوري كامل نظريه فكري خواجه نصير و ديويي در اين باب اتفاق افتد. براي اين مهم، چهار حيطه در هر ديدگاه جمع آوري شدند كه عبارتند از: مباني، اهداف ، انواع و مراحل ، و روش شناسي. خواجه نصير، با تأكيد بر مبناي ديني و الهي افكار خود، تربيت را ابزاري براي دستيابي به سعادت و قرب الهي مي‌داند. در مقابل، جان ديويي بر مبناي تجربي و دموكراتيك تعليم و تربيت تأكيد دارد و آن را فرآيندي اجتماعي مي‌داند. خواجه نصير به هدف تربيت به عنوان پرورش فضايل اخلاقي و تحقق عدالت اشاره دارد. او بر اين باور است كه تعليم بايد به سمت سعادت فردي و اجتماعي هدايت شود. جان ديويي نيز بر اهميت ايجاد تفكر انتقادي و توانمندي‌هاي اجتماعي در يادگيرندگان تأكيد مي‌كند. او معتقد است كه تجارب قبلي بايد به عنوان پايه¬اي براي يادگيري¬هاي جديد عمل كنند. در قسمت انواع و مراحل، خواجه نصير با تاكيد بر اهميت قوا و استعدادهاي كودك، معتقد است تربيت بايد به گونه اي باشد كه با رشد طبيعي قوا همراه باشد.اين نوع از تربيت از كودكي به صورت اجباري و سپس به شكل حكمت نظري در جريان است. ديويي تعليم و تربيت را فرآيند متاثر از كنش و واكنش بين معلم و دانش آموز ميداند. او با فراهم كردن آزادي كامل، معلم را در نقش راهنما نگاه ميدارد. اين پژوهش نشان مي‌دهد كه هر دو رويكرد، علي‌رغم تفاوت‌هاي اساسي در نگرش و روش، به اهميت تربيت و نقش آن در شكل‌دهي به شخصيت انسان‌ها تأكيد دارند. نتايج اين مطالعه مي‌تواند راهگشاي توسعه روش‌هاي آموزشي نوين باشد كه از آموزه‌هاي اين دو انديشمند بهره‌برداري كنند.

232205

دانشگاه اصفهان

مهدي گنجور

فلسفه و كلام اسلامي

سيد مهدي امامي جمعه