تبيين تاريخى نقش ايرانيان در نجف اشرف از تاسيس تا قرن هشتم هجري

دكتري

ايرانيان پس از شكل گيري نجف ، نقش سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي مهمي در اين شهرايفا كرده اند. حُكّام ايراني كه در اين دوره برعراق و شهر نجف حكمراني داشتند: دولت آل بويه، سلجوقيان و ايلخانان و آل جلاير بودند. دولت آل بويه در ميان حكومت هاي ايراني از نظر عمراني در شهر نجف نقش برجسته اي دارا بود و كمك هاي شايان توجهي به مراقد مقدسه عتبات عاليات به ويژه نجف اشرف داشتند. سلاطين آل بويه سفر هاي زيارتي متعددي به نجف داشتند. اين سفرها به رشد اجتماعي و اقتصادي نجف كمك كرد. فعاليت عمراني در حرم علوي در نجف طي چهار دوره از علويان طبرستان و دوره آل بويه سلاجقه و آل جلاير گسترده شد . در اين اعصار بسياري از ايرانيان به اين شهرمهاجرت كردند و مشاغل اداري و فرهنگي و صنعتي بسياري را كسب كردند. يكي از نتايج حكمراني دولت هاي ايراني برعراق، به ويژه در عصرآل بويه، نفوذ طبقه ايرانيان در عتبات به ويژه نجف و استفاده از آنها در نهادهاي اداري و نظامي بود. از نظر فرهنگي پيشرفت مكتب علمي نجف اشرف در سده پنجم تا هشتم هجري نيز با يكي از برجسته ترين شخصيت هاي ايراني به نمايندگي شيخ طوسي و فرزند و شاگردان و پيروانش پيوند خورد. شيخ طوسي با تلاش گسترده خود موجب تقويت مكاتب فقهي، حديثي و كلامي شيعه گرديد و نهضت علمي بزرگي را درنجف تاسيس و به شكل يك مدرسه علمي تخصصي در زمينه فقه و حديث و كلام و تفسير شيعه تبديل شد. پس از دولت شيعي آل بويه در دولت سلجوقيان، برخلاف سني‌گرايي و آزار و اذيت شيعه، ‌نتوانستند جلوي شعائر حسيني را به ويژه در شهر مقدس نجف بگيرند. نهضت علمي نجف هيچگاه خاموش نشد و در دوره مورد بحث به حركت خود ادامه داد. نجف قبل از حكومت ايرانيان بر عراق داراي موقعيت اجتماعي و اقتصادي نجف شكوفان شد ، اما ثبات سياسي به ويژه در دوران حكومت آل بويه در عراق به رونق تجاري اين شهر كمك كرد. به سبب نهرهايي كه دولت هاي ايراني كشيدند، كشاورزي و صنعت در آن شكوفان شد. هدف اين رساله آنست تا به روش توصيفي و تحليلي به اين سوال پاسخ دهد كه نقش سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي ايرانيان در نجف اشرف دردوره مورد بحث چگونه بوده است؟

232000

دانشگاه اصفهان

مصطفي پيرمراديان

تاريخ - تاريخ اسلام

اصغر منتظرالقائم , علي اكبر عباسي