شناسايي فون گنجشگ‌شكلان كوچك منطقه شكار‌ممنوع گلستانكوه خوانسار

علوم و مهندسي محيط زيست گرايش تنوع زيستي

9/19/2024 12:00:00 AM

پرندگان با دامنه پراكنش جهاني و تنوعي بالغ بر 10500 گونه، از مهم‌ترين و موفق‌ترين اجزاي بوم‌سازگان‌هاي طبيعي هستند. اين موجودات بدليل سهولت در مطالعه و تحقيق، بعنوان شاخص زيستي مناسب، براي بررسي وضعيت بوم‌سازگان‌ها و تنوع زيستي به شمار مي‌آيند. در تحقيق حاضر، فون گنجشك‌شكلان كوچك منطقه شكار‌ممنوع گلستانكوه خوانسار واقع در دامنه‌هاي شرقي زاگرس مورد بررسي قرار گرفته است. نمونه‌برداري از سه ايستگاه واقع در غرب، مركز و شرق و با در نظر گرفتن گراديان ارتفاعي در دو فصل بهار و تابستان و با استفاده از تور پرنده‌گيري انجام شد. در مجموع 81 نمونه پرنده از گنجشك‌شكلان كوچك، متعلق به 8 خانواده، 18 جنس و 23 گونه شناسايي گرديد. متنوع‌ترين خانواده در منطقه، خانواده سسك‌ها با 12 گونه و متنوع‌ترين جنس، جنس Acrocephalus با 4 گونه بود. مشخص شد گنجشك خانگي، چرخ‌ريسك بزرگ، سِسك چيف‌چاف و سسك تالابي پرصدا گونه‌هاي غالب منطقه هستند. در فصل بهار 14 گونه با 45 نمونه شناسايي شد و ايستگاه B با 8 گونه و 18 نمونه، تنوع گونه‌اي و فراواني بيشتري را به خود اختصاص داد. در فصل پاييز 12 گونه با مجموع فراواني 36، زنده‌گيري و شناسايي شدند. در اين فصل نيز ايستگاه B با 8 گونه و 19 نمونه، بيشترين تنوع گونه‌اي و فراواني را نشان داد. مقايسه تنوع گونه‌اي بين ايستگاه‌ها طي دو فصل نشان داد ايستگاه A در فصل پاييز تنوع بالاتري نسبت به بهار دارد اما تنوع ايستگاه C، در بهار بيشتر است. با اين حال، تفاوتي بين ايستگاه B در دو فصل مشاهده نشد. شاخص‌هاي ناهمگني سيمپسون (1-D)، شانون-وينر (′H) و بريلوئين (H) در فصل بهار، بيانگر بالاتر بودن ناهمگني در ايستگاه‌هاي C و B نسبت به ايستگاه A بود. در فصل پاييز نيز اين شاخص در ايستگاه B حداكثر و در ايستگاه C (بدون نمونه)، حداقل شناسايي گرديد. ناهمگني كل منطقه بين دو فصل، يكسان و مشابه ارزيابي شد. شاخص‌هاي يكنواختي كامارگو (′E)، اصلاح شده ني (EQ) و اسميت-ويلسون (Evar) نشان دادند يكنواختي در فصل بهار در ايستگاه C حداكثر و در A حداقل است. در فصل پاييز نيز ايستگاه B بيشترين يكنواختي را نشان داد. مقايسه كل منطقه بين دو فصل نشان داد يكنواختي در فصل پاييز اندكي بيشتر از بهار مي‌باشد. با استفاده از شاخص تشابه موريسيتا، مشخص گرديد در ايستگاه A، بين دو فصل، هيچ گونه مشتركي مشاهده نشده، اما در ايستگاه B تعداد اندكي گونه مشترك بين دو فصل ثبت شده‌است. همچنين اين شاخص بيانگر حداكثر تشابه بين دو زيستگاه A و C و حداقل تشابه دو زيستگاه A و B در فصل بهار و همچنين شباهت بسيار اندك دو ايستگاه A و B در فصل پاييز بود. با توجه به ضريب تشابه جاكارد و سورنسن، ايستگاه B بين دو فصل بالاترين ضريب تشابه را نشان داد كه نشان‌دهنده پايدار بودن ساختار جامعه گنجشك‌شكلان كوچك در اين زيستگاه است. از بين چهار شاخص تنوع بتا (ويتاكر، ويلسون-شيدا، كُدي و روتلِج)، سه شاخص بيانگر بالاتر بودن تنوع بتا در فصل پاييز در منطقه مورد مطالعه بودند. به كمك حلقه‌گذاري، مشخص شد فقط دو نمونه دو مرتبه صيد شده‌‌‌اند و صيد و صيد مجدد هر دو نمونه درون-ايستگاهي (ايستگاه B) بوده است. تحقيق حاضر نشان داد منطقه شكارممنوع گلستانكوه واجد تنوع گونه‌اي قابل توجهي از گنجشك‌شكلان كوچك است و بالاترين تنوع در هر دو فصل در ارتفاعات ميانه (در بخش مركزي منطقه) شناسايي گرديد. همچنين مشخص شد تنوع پرندگان در فصل بهار بيشتر از پاييز است. انجام مطالعه جامع فونستيك رده پرندگان، مي‌تواند پتانسيل‌هاي زيستگاهي اين منطقه براي حفاظت را بيش از پيش نمايان سازد.

231895

دانشگاه اردکان

الهي مهدي Elahi Mahdi