برهمكنش شوري و خشكي بر رشد و محصول گلرنگ در مزرعه

علوم و مهندسي آب گرايش آبياري و زهكشي

9/10/2024 12:00:00 AM

تنش¬هاي خشكي و شوري از مهمترين و رايج¬ترين تنش هاي محيطي است كه خسارت¬هاي زيادي به گياهان زراعي و باغي در جهان و بخصوص ايران كه به عنوان كشوري خشك و نيمه¬خشك محسوب مي¬گردد، وارد مي¬نمايد. با توجه به مقاوم بودن گياه روغني گلرنگ به تنش شوري و خشكي و نياز مبرم كشور به روغن، كشت و توليد اين گياه حائز اهميت است. در اين پژوهش به منظور بررسي برهمكنش شوري و خشكي بر رشد و عملكرد گياه گلرنگ (رقم گلدشت) آزمايشي به صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با سه تكرار در سال 1400، در ايستگاه تحقيقاتي دانشگاه اردكان در استان يزد، انجام شد. فاكتورهاي مورد بررسي در اين پژوهش شامل دورهاي آبياري 6(I1)، 12(I2) و 18(I3) روز و سطوح شوري 8/0(S1)، 4(S2)، 7(S3) و 10(S4) دسي زيمنس برمتر بودند. نتايج نشان داد اثرات دورهاي آبياري و سطوح شوري بجز شاخص برداشت بر تمامي صفات اندازه گيري شده شامل عملكرد، اجزاي عملكرد و صفات فيزيولوژيك گلرنگ معني‌دار بوده است. بر اساس نتايج، تنش شوري و خشكي علاوه بر اثرات منفي بر رشد و عملكرد گياه، بر صفات فيزيولوژيكي گلرنگ نيز اثرات منفي داشته است؛ بطوريكه باعث افزايش دماي پوشش سبز، كاهش پتانسيل آب برگ، افزايش نشت يوني، كاهش كلروفيل و شاخص سبزينگي برگ گلرنگ شده است. با افزايش شوري، از سطح S1 به S4 عملكرد دانه و تبخير-تعرق گياه به ترتيب به ميزان 4/21 و 6/9 درصد كاهش يافت و همچنين با افزايش دوره آبياري ازI1 به I3 عملكرد دانه و تبخير_تعرق گياه به ترتيب به ميزان 4/35 و 2/42 درصد كاهش معني‌دار نشان داد. با افزايش شوري آب آبياري از S1 به S4، بهره¬وري مصرف آب 5/10 درصد كاهش نشان داد اما اختلاف اين صفت بين سطوح S1 تا S3 معني¬دار نبود. همچنين بهره¬وري مصرف آب با افزايش دور آبياري از 6 به 12 روز 7/38 درصد افزايش داشت. اما افزايش دور آبياري از 12 به 18 روز باعث كاهش 3/16 درصدي بهره¬وري مصرف آب شد.بر اساس نتايج اين پژوهش بيشترين بهره¬وري و كارايي مصرف آب در دور آبياري 12 روز (به ترتيب43/0 و 56/0 كيلوگرم بر مترمكعب) حاصل گرديد كه نشان مي¬دهد كه با افزايش دور آبياري از 6 روز به 12 روز ضمن صرفه¬جويي در مصرف آب مي توان به بهره-وري بالاتري براي مصرف آب دست يافت. بعلاوه حد آستانه شوري عصاره اشباع خاك براي كاهش عملكرد دانه گلرنگ در شرايط مزرعه 7/3 دسي-زيمنس بر متر و شيب كاهش عملكرد دانه به ازاي افزايش يك واحد شوري عصاره اشباع خاك نيز 1/1 درصد تعيين گرديد.

231807

دانشگاه اردکان

عزيزيان ابوالفضل