ظهور و افول گفتمان غربگرايي در ايران معاصر با تأكيد بر جنبش ملّي شدن صنعت نفت

كارشناسي ارشد

غربگرايي يكي از مهم‌ترين مسائلي است كه در طول چند دهه گذشته، فضاي فكري جامعه را تا حد زيادي تحت تأثير قرار داده است. اين پژوهش درصدد پاسخ به اين پرسش هاست كه گفتمان غربگرايي چگونه در ايران ظهور كرد و چرا پس از طي فراز و نشيب هاي متعدد دچار افول شد؟ و اينكه چرا گفتمان غربگرايي در ايران تبديل به گفتمان غربزدگي شد؟ براي پاسخ به اين سؤالات از روش تحليل گفتمان استفاده شده و ظهور و افول گفتمان ها با توجه به اين روش به بحث گذاشته شده است. به عبارت ديگر، با افول گفتمان غربگرايي است كه روشنفكران، گفتمان غربزدگي را در قامت انديشه بازگشت به خويشتن آغاز مي نمايند. دوران قاجار را بايد نقطه آغاز گفتمان غربگرايي در ايران دانست. اين گفتمان در دوره پهلوي اول و دوم شدت و عمق بيشتري يافت و با شكست جنبش ملي شدن صنعت نفت و سر‌خوردگي روشنفكران در فضاي ايجاد شده پس از آن، تبديل به گفتمان غربزدگي شد. شرايط عيني جامعه كه متأثر از نااميدي جريان روشنفكري از حمايت هاي غرب در جريان ملي شدن صنعت نفت بود را بايد توأمان با اثرپذيري متفكران ايراني از جريان انتقادي نسبت به غرب كه توسط مارتين هايدگر مطرح شده بود در نظر گرفت. بر همين اساس، گفتمان غربگرايي به گفتمان غربزدگي تبديل مي گردد. مهم¬ترين مناديان انديشه بازگشت به خويشتن در راستاي گفتمان غربزدگي را مي توان سيد احمد فرديد، جلال آل احمد و علي شريعتي دانست

231727

دانشگاه اصفهان

علوم سياسي

دكتر عليرضا آقاحسيني