جداسازي و شناسايي قارچ‌هاي همراه با نماتد سيستي غلات(Heterodera filipjevi) و تأثير گونه‌هاي غالب روي نماتد در شرايط آزمايشگاه

1394/07/20

در ايران گندم به عنوان مهمترين محصول مطرح مي باشد. در سال هاي اخير استان خوزستان از نظر توليد غلات در ميان استان هاي ايران، جايگاه دوم توليد را به خود اختصاص داده است. نماتد سيستي غلات گونهHeterodera.filipjeviاز مهم ترين نماتدهاي خسارتزاي گندم و جو در جهان مي باشند. اين گروه از نماتدها اخيراً در 38 درصد از مزارع گندم و جو استان خوزستان گزارش شده اند. يكي از اقدامات كنترل نماتد، كاربرد عوامل بيولوژيك بومي در تلفيق با ديگر روش‌هاي مديريتي موثر جهت كاهش خسارت اين نماتد مي‌باشد. به منظور مطالعه و شناسايي قارچ هاي همراه با نماتد سيستي غلات گونهH. filipjevi در استان خوزستان طي سال هاي 93-1392، 42 نمونه خاك و ريشه از مزارع گندم و جو استان خوزستان شامل بهبهان، بستان، دزفول، گتوند، هفتگل، ايذه، خرمشهر، رامهرمز، رامشير، شوش، شوشتر و سوسنگرد گرفته شد. نمونه ها در آزمايشگاه با استفاده از قيف فنويك جداسازي شد.و سيست هاي ضدعفوني شده در شرايط سترون بر روي محيط هاي كشت PDA،CMA، MAو WA حاوي آنتي بيوتيك كشت داده شدند و در دماي 25 درجه سانتي گراد به مدت هفت تا 10 روز نگهداري شدند. در مجموع 64 جدايه قارچي از تخم نماتد جداسازي شد. جدايه هاي قارچي به دست آمده سپس خالص سازي و مورد بررسي ماكروسكوپي و ميكروسكوپي و شناسايي قرار گرفتند. بيشترين و كمترين جدايه قارچي به ترتيب متعلق به رامشير و خرمشهر تعلق داشت. به طور كلي بيشترين فراواني جدايه قارچي مربوط به قارچ فوزاريوم با 56/51 درصد و كمترين آن مربوط به قارچ Macrophomina، Spadicoidesو Lecanicillium با 12/3 درصد بود. شهرستان هاي گتوند، دزفول، سوسنگرد، بستان فاقد جدايه قارچي همراه سيست بودند. جنس هاي قارچي ديگر به ترتيب فراوني جنس ها شامل Paecillomyces، Alternaria، Penicillium، Chaetomium و Ulocladium به ترتيب 62/15، 81/7، 25/6 و 68/4درصد بودند. جدايه Fusariumكه جدايه غالب در ميان قارچ هاي جداسازي شده بود، براي تست بيماريزايي در شرايط آزمايشگاه انتخاب شدند. بدين منظور با قرار دادن سيست هاي قهوه اي رنگ در پتري ديش ميزان پارازيتيسم گونه هاي فوزاريومي روي H. filipjeviبررسي شد. 10 تيمار مورد استفاده در آزمايش كه شامل هفت گونه از جنس فوزاريوم:F.solani1از خرمشهر،F.solani2از ايذه و F.solani3 از رامشير، F.oxysporum1 از رامشيرو F.oxysporum2 از رامهرمز، F.bemiforme از بهبهان، F.chlamydosporum از شوش، F.dimerum از بهبهان، F.equisetiاز ايذه و F.nygamai از رامهرمز براي پارازيت نمودن تخم نماتد، در پتري ديش مورد بررسي قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه هر 10 تيمار مورد استفاده در آزمايش قادر به پارازيته كردن تخم هاي نماتد سيستي غلات بودند. در بين تيمارها بيشترين و كمترين توانايي پارازيتيسم به ترتيب در F.solani3 از رامشير و F.nygamai از رامهرمز به ترتيب با 25/89 و 75/12 درصد مشاهده شد. جدايه F.solani3 از رامشير از نظر ميزان پارازيتيسم با F.solani1از خرمشهر وF.solani2از ايذه تفاوت چشمگيري نشان داد. اين احتمال وجود دارد كه گونه F.solani3 داراي ژن هاي پارازيت كننده نماتد باشد كه از آن ميتوان در كنترل بيولوژيك استفاده كرد. گونهatraSpadicoides براي نخستين بار در جهان ازايران روي نماتد H. filipjevi گزارش مي گردد. هم چنين گونه هاي قارچي شاملF.solani,F.oxysporum, F.dimerum, F.chlamydosporum, F.bemiforme, F.nygamai, F.equiseti،A.alternata،.C.globosum، U.atrum, U.chartarum، L.fungicola، P.expansum،P.victoriaوM.phaseoliنيز براي اولين بار از ايران از روي H.filipjevi گزارش شدند. كلمات كليدي:استان خوزستان، قارچ، كنترل بيولوژيك، نماتد سيستي غلات،(Heteroderafilipjevi)

231607

دانشگاه جيرفت

شتاب بوشهري،مهدي و فكرت،فرناز

اعظمي سادوئي،ذبيح اله و احمدي،عليرضا