پهنه‌بندي اگرواكولوژيك سيب زميني با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافيايي و مدل شبيه‌سازي WOFOSTدر شهرستان جيرفت

1394/04/10

چكيده اين پژوهش به منظور پهنه بندي اگرواكولوژيك الگوي كشت پاييزه سيب زميني در استان كرمان با استفاده از مدل شبيه سازي WOFOST و سامانه اطلاعات جغرافيايي انجام گرفت. به اين منظور پايگاه داده‌هاي دراز مدت‌ اقليمي(20ساله) شامل آمار روزانه درجه حرارت، تشعشع، رطوبت¬نسبي،سرعت باد و ميزان بارندگي از هفت ايستگاه هواشناسي سينوپتيك استان‌كرمان جمع آوري‌گرديد، به منظور واسنجي و ارزيابي مدل WOFOST براي شبيه سازي ماده خشك در مراحل مختلف فنولوژيك، زيست توده كل وعملكرد، يك آزمايش مزرعه¬ براي كشت¬پاييزه سيب زميني ¬در¬منطقه ¬جيرفت درسال هاي 91 و92 در ايستگاه تحقيقاتي¬وآموزشي شهيد بهشتي دانشگاه جيرفت -اجراگرديد. آزمايش¬به¬صورت¬اسپليت¬پلات¬درقالب¬طرح¬بلوك¬هاي¬كامل¬تصادفي-اجرشدكه¬فاكتوراصلي¬دراين¬آزمايش4تاريخ-كاشت(26شهريور،1مهر،7مهر،13مهر)وفاكتور¬فرعي3رقم¬سيب¬زميني-(سانته،ساتينا،برون) بود. درنهايت داده‌هاي اقليمي، خاك ونتايج آزمايشات مزرعه به مدل معرفي گرديد. نتايج ارزيابي نشان دادكه مقدار شاخص هاي آماري جذر ميانگين مربعات خطا، ضريب توافق وجرم باقيمانده براي عملكردكل غده به ترتيب (04/0درصد،049/0- و00011/0) ، براي ماده خشك غده در مرحله رسيدگي به ترتيب (21/0 درصد، 28- و0006/0) و براي بيوماس به ترتيب (15/0درصد،995/0و004/0) مي باشدكه نشان دهنده كارايي بسيار خوب مدل مي باشد. همچنين نتايج ارزيابي مدل نشان داد كه مدل WOFOSTقابليت بالايي براي پيش¬بيني مراحل فنولوژيك سيب زميني را دارد. بعد از حصول اطمينان از صحت و كارايي مدل براي تخمين عملكرد الگوي كشت پاييزه، ميزان عملكرد براي تاريخ هاي مختلف در ايستگاه هاي مختلف استان كرمان شبيه سازي گرديد. پهنه بندي عملكرد شبيه سازي شده توسط مدل، با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافيايي و در محيط نرم افزار ArcGIS9X انجام شد. براساس نقشه هاي حاصل، مناطق جنوبي استان كه داراي ارتفاع كمتر از 700 متر هستند نسبت به سايرمناطق از قابليت بالاتري جهت كاشت پاييزه سيب زميني برخوردارند. براساس نتايج بدست آمده تاريخ كاشت بهينه براي منطقه جيرفت 26شهريور واول مهرماه، براي منطقه كهنوج هفتم مهرماه و 13 مهرماه مي باشد. همچنين نقشه تاريخ كاشت بهينه براي هر منطقه ايجاد گرديد. براساس تحليل شكاف عملكرد با استفاده از نتايج شبيه سازي مدل WOFOST در نواحي مختلف اگرواكولوژيك مشخص شد وقوع روزهاي كوتاه ودماي بالا در اوايل پاييز باعث كوتاه شدن دوره سبز شدن تا غده زايي گرديده كه در نتيجه آن سايه انداز گياهي نمي تواند به حداكثر رشد خود در اين مرحله برسد و از طرف ديگر وقوع تنش سرما در مرحله حجيم شدن غده باعث كوتاه شدن دوره تشكيل عملكرد و در نتيجه كاهش عملكرد پتانسيل مي گردد. به طور كلي نتايج اين مطالعه نشان داد كه مدل WOFOST قابليت وكارايي بالايي جهت شبيه سازي عملكرد سيب زميني در شرايط بهينه الگوي كاشت پاييزه در مناطق گرمسيري را دارد، همچنين با تلفيق نتايج مدل و سامانه اطلاعات جغرافيايي مناسب ترين مناطق جهت توسعه كاشت پاييزه سيب زميني و تاريخ هاي كاشت بهينه تعيين گرديد. اين نتايج مي تواند در برنامه ريزي هاي راهبردي در منطقه جهت افزايش بهره وري از منابع اراضي مورد استفاده قرار گيرد. واژگان كليدي:شكاف عملكرد،الگوي كشت پاييزه،سيب زميني،مدل سازي،سامانه اطلاعات جغرافيايي، WOFOST.

231596

دانشگاه جيرفت

اميري،ابراهيم و اعظمي ساردوئي،ذبيح اله

طايي سميرمي،جواد