پهنه‌بندي اقليمي-كشاورزي انگور ياقوتي (Vitis vinifera cv. Yaghouti) در استان كرمان

1394/12/12

چكيده انگور ياقوتي يكي از زودرس‌ترين ارقام انگور در ايران است كه به دليل عدم توانايي در رقابت با ساير ارقام انگور، بايد در مناطقي كشت شود كه با برداشت زودهنگام براي كشاورزان درآمد زا باشد. لذا اين پژوهش به منظور تعيين مناطق مناسب براي عرضه زود هنگام انگور ياقوتي در استان كرمان در سال هاي 94-1392 انجام گرفته است. بنابراين هدف از انجام اين پژوهش تعيين مناطق مستعد استان كرمان براي برداشت زود هنگام انگور ياقوتي است. پايگاه داده هاي هواشناسي با استفاده از آمار روزانه¬ي دوره مشترك 18 ساله (2007-1989) از تمام ايستگاه هاي سينوپتيك و اقليم شناسي موجود در منطقه مورد مطالعه براي پارامترهاي ميانگين دماي حداكثر و حداقل ايجاد گرديد. در اين پژوهش تناسب اقليمي-كشاورزي بر اساس تلفيق الگوي دوره رشد بر اساس روش فائو، تامين نيازهاي حرارتي و شاخص درجه روز-رشد و وقوع تنش‌هاي حرارتي ارزيابي گرديد. به اين منظور ابتدا احتمال وقوع مراحل فنولوژيك انگور ياقوتي بر اساس احتمال وقوع دماي مناسب شروع مراحل فنولوژيك (شروع رشد، گلدهي، گرده افشاني و تشكيل ميوه و دوره رسيدگي) و شاخص درجه روز- رشد مورد نياز براي شروع دوره گلدهي و رسيدگي ، براي هر يك از ايستگاه‌هاي مورد مطالعه محاسبه گرديد، سپس درجه روز-رشد تجمعي براي تعيين زمان برداشت محاسبه و شروع دوره برداشت انگور ياقوتي براي هر ايستگاه تخمين زده شد. سپس داده ها توسط نرم افزار GIS رقومي سازي شده و نقشه پهنه بندي زمان شروع دوره رشد، گلدهي ، گرده افشاني و تشكيل ميوه ، رسيدگي و برداشت در استان كرمان تهيه گرديد. نتايج نشان داد حداكثرطول دوره رشد براي انگور ياقوتي در ايستگاه هاي كهنوج، جيرفت و بم 266 تا 295 روز و حداقل آن در ايستگاه هاي بافت و شهربابك حدود 164 تا 166 روز است. براساس نتايج ميزان نياز سرمايي انگور ياقوتي در تمامي ايستگاه ها با احتمال بالاي 90 درصد تامين شده است. نتايج بررسي شروع مراحل فنولوژيك نشان داد كه در ايستگاه هاي گرم و كم ارتفاع جنوبي مانند كهنوج و جيرفت مراحل فنولوژيك زودتر آغاز شده و در مناطق سردسير و مرتفع استان مانند شهر بابك و بافت مراحل فنولوژيك ديرتر به وقوع پيوسته است. نتايج بررسي شروع دوره برداشت نشان داد كه زمان برداشت كه مهمترين مرحله در توليد اقتصادي انگور ياقوتي است ، در استان كرمان از ايستگاه كهنوج در تاريخ 10 ارديبهشت ماه آغاز گرديده و تا 14 تير ماه در ايستگاه بافت به اتمام مي‌رسد. با نتايج به دست آمده مناطق مستعد استان كرمان براساس زمان برداشت زود هنگام انگور ياقوتي به چهار دسته تقسيم شده است: دسته اول مناطق بسيار مطلوب (شامل شهرستان‌هاي كهنوج، جيرفت و بم)، دسته دوم مطلوب (شامل شهرستان رفسنجان)، دسته سوم متوسط (شامل شهرستان‌هاي كرمان و انار) و دسته چهارم ضعيف شامل (شهرستان‌هاي شهربابك و بافت). به طور كلي نتايج حاصل از اين پژوهش نه تنها مناطق مستعد براي توسعه كشت انگور ياقوتي را نشان داد بلكه چارچوب مناسبي جهت انجام پژوهش¬هاي مشابه ارايه نموده است. كلمات كليدي: انگور ياقوتي، الگوي دوره رشد ، تناسب اقليمي، درجه–روز رشد، استان كرمان

231592

دانشگاه جيرفت

ميغاني،حسين

طائي سميرمي،جواد