رديابي Spiroplasma citri در زنجرك¬هاي Circulifer haematoceps جمع¬آوري شده از مزارع كنجد استان فارس

93/11/28

بيمارگر Spiroplasma citriيك موليكوت مارپيچي، محدود به آوند آبكش و قابل كشت است كه عامل بيماري بسيار مهم و اقتصادي استابورن در مركبات و بيماري¬هاي مختلفي در بسياري از گياهان زراعي و علف¬هاي هرز مي¬باشد.در ايران، زنجركCirculifer haematocepsناقل اصليS. citriگزارش شده است. كنجد يكي از ميزبان¬هاي مهم S. citriو زنجرك C. haematocepsمي¬باشد.در پژوهش حاضر، رديابي S. citriو انتقال آن به گياه پروانش توسط زنجرك C. haematocepsدر مناطقي از استان فارس شامل آباده طشك، جهرم، جويم، قيروكارزين، فيروزآباد، زرقان و مرودشت انجام شد. در هر منطقهشش مزرعه¬ي كنجد انتخاب و جمع-آوري زنجرك¬هاي ناقل با كمك تور حشره گيري صورت گرفت. زنجرك-هاي جمع¬آوري شده از مزارع كنجد، در دسته هاي 40 تايي زير سرپوش پلاستيكي روي دو بوته پروانش سالمبراي سه هفته جهت تغذيه قرار داده شدند. از حدود چهار هفته بعد از حذف زنجرك-ها، به تدريج علائم اختصاصي S. citriدر گياهان پروانش ظاهر شد. نوع علائم در گياهان پروانش آلوده شده ناشي از تغذيه¬ي زنجرك-ها، يكسان نبود. دوره كمون بيماري در نمونه¬ها از حدود يك ماه تا دو ماه متغير بود. استخراج دي ان اي كل از بافت¬ رگبرگ مياني پروانش¬هاي مايه زني شده با زنجرك¬هاي C. haematoceps به روش CTABانجام شد. براي رديابي S. citriدر نمونه¬هاي دي ان اي تمام پروانش¬هاي داراي علائم، آزمون پي سي آر با استفاده از جفت آغازگرهاي اختصاصي P89-f/rو F1/R1استفاده شد و قطعه¬هاي مورد انتظار به ترتيب 707 و 817 جفت بازتكثير شد.جهت بررسي تنوع ژنتيكي جدايه¬هاي مختلف S. citriمورد مطالعه، آزمون چندشكلي طول قطعات برشي (RFLP) با آنزيم¬هاي DraI، RsaIو MboIانجام شد. بر اساس نقوش حاصل جدايه¬ها در سه گروه متفاوت قرار گرفتند. جدايه¬هاي قيروكارزين I، قيروكارزين II، فيروزآباد I، فيروزآباد II، زرقان I و جويم I در يك گروه، جدايه آباده طشك I در يك گروه و جدايه مرودشت I نيز در يك گروه قرار گرفتند. آناليز ترادف نوكلئوتيدي ژن اسپيرالين نشان داد كه اكثر جدايه¬هاي مورد مطالعه متعلق به گروه يكS. citriاست. جدايه¬هاي آباده Iو مرودشت Iبيشترين تشابه را با جدايه¬هاي S. citriاز گروه شش داشتند و با اين گروه در يك شاخه فيلوژنتيكي قرار گرفتند. درصد تشابه نوكلئوتيدي بين جدايه¬هاي مورد مطالعه از 100-2/91 متغير بود. آناليز فيلوژنتيكي ترادف¬هاي ژن اسپيرالين اين جدايه¬ها، نتايج تشابه ترادف نوكلئوتيدي و تا حدودي برش آنزيمي را تأييد مي-كند.تا قبل از اين پژوهش اطلاعاتي از پراكنش S. citri در مزارع كنجد اين مناطق از استان فارس و تنوع ژنتيكي آن¬ها وجود نداشت.جدايه¬هاي آباده طشك، مرودشت و زرقان مربوط به مناطق غير مركبات كاري مي¬باشند. بر اساس اين تحقيق وجود S. citri در يك منطقه منوط به وجود مركبات نيست. رديابي بيماري در مزارع كنجد نشان مي¬دهد كه مزارع كنجد از منابع مهم S. citriبراي آلودگي درختان مركبات مي¬باشد. اين اولين گزارش از رديابي و بررسي تنوع ژنتيكيS. citri در زنجركC. haematocepsدر مزارع كنجد شهرستان¬هاي آباده طشك، جهرم، جويم، قيروكارزين، فيروزآباد، زرقان و مرودشت در استان فارس مي¬باشد. واژگان كليدي:Spiroplasma citri، Circulifer haematoceps،كنجد، فارس.

231585

دانشگاه جيرفت

خديجه سالاري و اكبرحسيني پور

ذبيح الله اعظمي ساردوئي و محمدصالحي