تعارضات انسان و خرس قهوه‌اي در جنگل‌هاي ارسباران

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي محيط زيست

كارشناسي ارشد

تعارض، كلمه‌اي آشنا ولي با مفهومي غريب است. تعارض انسان و حيات‌وحش همواره به دليل استفاده از منابع و زيستگاه مشترك وجود داشته است و با توجه به تحميل خسارت به طرفين در بحث تعارض مطالعه و كسب دانش در اين زمينه براي پيش‌برد اهداف اهميت پيدا مي‌كند. در منطقه ارسباران نيز به دليل درهم تنيدگي زيستگاه انسان و خرس قهوه‌اي و استفاده از منابع مشترك، تعارض ميان اين دو نسبت به ساير حيوانات ساكن بسيار بيشتر اتفاق مي‌افتد كه نيازمند مطالعه و بررسي چرايي بروز و نحوه مديريت آن مي‌باشد. براي اجراي مطالعه مواردي از قبيل ميزان خسارت، ديدگاه مردم نسبت به حفاظت از گونه و تمايل به همزيستي با آن در اين پژوهش با 110 نفر از ساكنان 66 روستا مصاحبه شد. در بخش اول اين پژوهش رفتار‌هاي خرس منجر به تعارض، رفتار‌هاي انساني منجر به تعارض، نحوه عمل در مواجهه با خرس بررسي شد كه موارد بروز تعارض به طور متوسط شايع مي‌باشند. علاوه بر اين، با استفاده از مدل تعميم يافته خطي (GLM) اثر پارامترهاي مستقل اقتصادي-اجتماعي بر ديدگاه حفاظتي و مجموعه ديدگاه‌هاي تمايل به همزيستي در ساكنان مناطق پر تعارض سنجيده شد. نتايج نشان داد كه ديدگاه حفاظتي با موافقت 81 درصدي مصاحبه شوندگان با ارتقاي تنوع زيستي منطقه به واسطه حضور خرس و 92 درصدي با ارتباط تعادل اكوسيستم با حضور خرس نويد بخش موفقيت در برنامه‌هاي حفاظتي مي‌باشد كه در مقابل 8/91 درصد مصاحبه شوندگان ترس از خرس داشتند كه مي‌تواند به بروز رفتار احساسي و كنترل نشده منجر به درگيري شود. نتايج تحليل GLM نشان داد كه وجود باغات، حضور دام، و نرخ تضاد بالا بر نگرش حفاظتي مردم نسبت به گونه اثر معنادار منفي دارند. همچنين يافته‌ها نشان داد كه طبقات سني بالاتر با كاهش تمايل به همزيستي مرتبط است، در حالي كه دو عامل ميزان خسارات كمتر و كاهش نرخ درگيري تأثيرات مثبت قابل توجهي بر تمايل افراد به همزيستي با خرس‌ها دارند. علاوه بر اين بر اساس نتايج بدست آمده، نرخ‌هاي تعارض بيشتر و ميزان خسارت بيشتر تأثيرات منفي بر ملاحظات اخلاقي دارد، در حالي كه سطوح تحصيلات عالي با افزايش توجه اخلاقي به خرس‌ها ارتباط مثبتي دارد. به منظور كاهش تعارضات و تشويق همزيستي بيشتر بين جوامع محلي منطقه ارسباران و خرس قهوه¬اي، تلاش‌هاي حفاظتي بايد اقدامات كاهش تعارض را در اولويت قرار دهند كه به نگراني‌ها و تجربيات جوامع محلي مي‌پردازد. اين مهم مي¬تواند شامل اجراي مداخلات هدفمند براي گروه‌هاي سني خاص، اجراي برنامه‌هاي آموزشي و طرح‌هاي اطلاع‌رساني جامعه كه درك و تحمل نسبت به خرس‌ها، به‌ويژه در ميان افراد مسن‌تر را ارتقا مي‌دهد.

231498

مديريت و حفاظت تنوع زيستي

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان