تاثير پرايمينگ بذر بر بهبود استقرار گياهچه دو گونه Trifolium Pratenes, Trifolium incarnatum در شرايط تنش خشكي

1394/12/12

1 چكيده به منظور بررسي تاثير پرايمينگ بذر بر استقرار و رشد گياهچه شبدر قرمز وشبدرلاكي در شرايط تنش خشكي، آزمايشي در سال 1393 در آزمايشگاه و گلخانه دانشگاه جيرفت اجرا گرديد. آزمايش به صورت فاكتوريل در قالب طرح پايه كاملاً تصادفي در سه تكرار انجام شد.در آزمايشگاه ابتدا مجموعه آزمايش‌هايي جهت تعيين بهترين تيمار پرايمينگ در دو گونه شبدر قرمز و لاكي انجام شد. در اين مرحله، تيمار بهينه پرايمينگ از بين غلظت‌هاي اسمزي مختلف محلو ل‌هاي نيترات پتاسيم و كلريد كلسيم و هيدروپرايمينگ در زمان‌هاي متفاوت پرايمينگ انتخاب شدند. شاخص‌هاي مورد بررسي شامل درصد، سرعت و متوسط زمان جوانه‌زني، طول ريشه چه و گياهچه و شاخص ويگور بذر بود. نتايج نشان داد بهترين تيمار اسموپرايمينگ نيترات پتاسيم وكلريد كلسيم در شبدر قرمز2- بار و 3 ساعت، هيدروپرايم 3 ساعت و در شبدر لاكي تيمار اسموپرايمينگ وكلريد كلسيم ، 2-بار و 3 ساعت، اسموپرايمينگ نيترات پتاسيم ، 2- بار و 6 ساعت و هيدروپرايم 6 ساعت بود. در مرحله دوم، جهت ارزيابي ويژگي‌هاي فيزيولوژيك، بذرهاي پرايم شده با تيمار بهينه شده پرايمينگ و بذرهاي شاهد(پرايم نشده) تحت تنش خشكي قرار گرفتند. فاكتور اول چهار سطح پرايمينگ: تيمار شاهد(بدون پرايم)، بذور هيدروپرايمينگ، محلول‌هاي اسمو پرايم 2-بار كلريد كلسيم و 2-بار نيترات پتاسيم و فاكتور دوم سه سطح تنش خشكي 0، 2- و4- بار با استفاده از پلي اتيلن گليكول6000 در شرايط آزمايشگاه و 100 ، 70 و 40 درصد ظرفيت زراعي در گلخانه انجام شد. ميزان تاثير پرايمينگ برجوانه زني بذور شبدر قرمز ولاكي در شرايط تنش خشكي از طريق اندازه‌گيري صفات درصد ،سرعت و متوسط زمان جوانه زني، شاخص بنيه (ويگور)، طول ريشه‌چه و ساقه‌چه و ضريب آلومتري در شرايط آزمايشگاه ارزيابي شد. براي ارزيابي تاثير پرايمينگ براستقرار ورشد گياهچه هاي دو گونه شبدر قرمز ولاكي در شرايط تنش در گلخانه صفات درصد، سرعت و متوسط زمان سبز شدن، وزن‌تر و خشك اندام هوايي و ريشه وتعداد برگ اندازه گيري شد. نتايج نشان داد تنش خشكي تاثير معني داري بر صفات مورد مطالعه داشت با افزايش شدت تنش از ميزان صفات كاسته شد. پرايمينگ باعث بهبود خصوصيات جوانه زني نسبت به شاهد (بدون پرايم) در شرايط تنش شد. اسموپرايمينگ كلريد كلسيم، نيترات پتاسيم و هيدروپرايمينگ ميزان سرعت جوانه زني شبدر قرمز را نسبت به شاهد به ترتيب56/24 ،24 / 23و52 /10 درصد افزايش دادند. تيمارهاي مذكور درصد جوانه زني شبدر قرمز را نسبت به شاهد به ترتيب93/25 ، 2/8 و75 /2درصد افزايش دادند.كم‌ترين ميزان متوسط زمان جوانه‌زني شبدر قرمز در تيماركلريد كلسيم در سطح بدون تنش مشاهده شد. اسموپرايمينگ كلريد كلسيم، نيترات پتاسيم و هيدروپرايمينگ ميزان سرعت جوانه‌زني شبدر لاكي را نسبت به شاهد به ترتيب 07/34، 75/48 و41/41درصد افزايش دادند. تيمارهاي مذكور متوسط زمان جوانه‌زني شبدر لاكي را نسبت به شاهد به ترتيب20، 66/26 و20درصدكاهش دادند. در شبدر لاكي بيش‌ترين ميزان طول ريشه چه و ساقه چه و ضريب آلومتري در تيمار كلريد كلسيم در شرايط بدون تنش مشاهده شد. نتايج آزمايش در شرايط گلخانه نشان داد وزن تر وخشك ريشه و ساقه شبدر قرمز و لاكي تحت تاثير اثرات متقابل پرايمينگ و تنش خشكي قرارگرفتند( 01/0 P≤). اما درصد، سرعت و متوسط زمان سبزشدن تحت تاثير قرار نگرفتند. درشبدر قرمز بيشترين ميزان وزن تر وخشك اندام هوايي در اسموپرايمينگ كلريد كلسيم در شرايط70 درصد ظرفيت زراعي مشاهده شد. وزن تر وخشك ريشه شبدر قرمزبا افزايش تنش كاهش يافته است. در شبدر لاكي بيشترين ميزان وزن تر وخشك اندام هوايي در اسموپرايمينگ كلريد كلسيم در شرايط100 درصد ظرفيت زراعي مشاهده شد. بيشترين ميزان وزن تر وخشك ريشه شبدر لاكي در هيدروپرايمينگ در شرايط100 درصد ظرفيت زراعي بدست آمده است. اسموپرايمينگ كلريد كلسيم و 40 درصد ظرفيت زراعي داراي بيشترين ميزان تعداد برگ در شبدر قرمز بود كه ميزان اين مؤلفه را نسبت به شاهد 43/30 درصد افزايش داده است. به طور كلي نتايج نشان داد كه پرايمينگ بذر باعث بهبود استقرار و رشد دو گونه شبدر قرمز ولاكي در شرايط تنش خشكي مي شود. واژگان كليدي: پرايمينگ، تنش خشكي، شبدر قرمز، شبدرلاكي، كلريد كلسيم، نيترات پتاسيم.

231458

دانشگاه جيرفت

دكتر مهديه اميري نژاد

دكتر مهرانگيز جوكار