بررسي اثر كشت مخلوط لوبيا تپاري (Phaseolus acutifolus) و ارزن (Panicum miliaceum) بر عملكرد كمي و كيفي علوفه در منطقه جيرفت

1396/12/16

چكيده: يكي از راهكارهاي موثر در جهت حصول پايداري توليد با نهاده كم، افزايش تنوع سيستم‌¬هاي كشت از طريق حضور كشت‌‌هاي مخلوط در اكوسيستم‌¬هاي زراعي است كه براساس نتايج، بهبود ويژگي‌¬هاي كمي و كيفي علوفه را به‌ دنبال خواهند داشت. لذا اين آزمايش با هدف، تعيين كميت و كيفيت علوفه حاصل از كشت مخلوط لوبيا تپاري و دو رقم ارزن، بر پايه طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در مزرعه نمونه در منطقه جيرفت، در سال زراعي 95-1394 اجرا شد. تيمارهاي آزمايش شامل تركيب لوبيا تپاري و دو رقم ارزن پيشاهنگ و باستان و نسبت¬‌هاي اختلاط كشت مخلوط جايگزيني (75 : 25 لوبيا تپاري- ارزن باستان، 50 :50 لوبيا تپاري- ارزن باستان، 25: 75 لوبيا تپاري- ارزن باستان، كشت خالص لوبيا تپاري، كشت خالص ارزن باستان و همين نسبت‌هاي اختلاط لوبيا تپاري با ارزن پيشاهنگ)، بودند. كشت به‌طور همزمان، در تاريخ هفتم ارديبهشت و برداشت ارزن در خرداد ماه و لوبيا تپاري در تيرماه صورت گرفت. صفات مورد مطالعه گياه لوبيا تپاري شامل ارتفاع لوبيا تپاري، تعداد شاخه فرعي، وزن تر و خشك برگ، وزن تر و خشك ساقه، عملكرد علوفه تر و علوفه خشك، نسبت برگ به ساقه و صفات گياه ارزن شامل ارتفاع بوته، وزن تر و خشك برگ، وزن تر و خشك ساقه، عملكرد علوفه تر و علوفه خشك، نسبت برگ به ساقه، عملكرد علوفه كل، شاخص-هاي كيفي علوفه نيز شامل الياف نامحلول در شوينده¬هاي اسيدي و خنثي، ميزان خاكستر علوفه، قابليت هضم ماده خشك، كربوهيدرات¬هاي محلول در آب، پروتئين خام و عملكرد پروتئين، ميزان عناصر سديم، پتاسيم، كلسيم و منيزيم و همچنين شاخص¬هاي نسبت برابري زمين و عملكرد نسبي كل، بودند. تجزيه تجزيه واريانس و مقايسه نشان داد، كشت مخلوط اين گياهان، نسبت به سيستم تك‌¬كشتي، برتري داشت به طوري‌كه عملكرد كل علوفه خشك توليدي تركيب 50:50 لوبيا تپاري- ارزن، بالاترين ميزان توليد را به خود اختصاص داد كه 59/12درصد نسبت به تك‌كشتي لوبيا تپاري و 57/87 درصد از تك‌كشتي ارزن، بيشتر بود. هر¬چند كه بهترين صفات مورد بررسي از نظر كيفيت علوفه حاصل از اين مخلوط در نسبت¬هاي مختلف اختلاط ديده شد اما به‌طور كلي كمترين ميزان الياف نامحلول در شوينده-هاي اسيدي و خنثي در تيمارهاي كشت مخلوط، ديده شد و بيشترين ميزان خاكستر، قابليت هضم علوفه و ميزان عناصر مورد نظر نيز از تيمارهاي مخلوط، حاصل شد كه اين مورد نشان¬دهنده برتري كشت مخلوط اين دو گياه نسبت به تك¬كشتي آنهاست. شاخص¬هاي نسبت برابري زمين و عملكرد نسبي كل نيز برتري همين نسبت اختلاط را نسبت به كشت خالص دو گياه نشان دادند. بنابراين به‌ نظر مي‌رسد، الگوي كشت مخلوط اين دو گياه و با نسبت 50: 50 روش مناسبي جهت جايگزيني كشت خالص اين گياهان باشد. كلمات كليدي: بقولات، كشاورزي پايدار، كشت مخلوط، نسبت اختلاط

231445

دانشگاه جيرفت

دكتر بهاره پارسا¬‌مطلق

دكتر مهديه اميري¬‌نژاد دكتر عنايت‌¬الله توحيدي¬‌نژاد