بهبود شاخص‌هاي جوانه‌زني بذر و ويژگي‌هاي فيزيولوژيكي و مورفولوژيكي گياهچه نيل (Indigofera tinctoria) در شرايط تنش شوري با پيش‌تيمار پوتريسين و سركه‌چوب

1401/07/10

چكيده: اين تحقيق با هدف بهبود تحمل نمك در گياه نيل (Indigofera tinctoria) از طريق پرايمينگ بذر با پوتريسين و سركه‌چوب پسته انجام شد. تحمل نمك در مرحله جوانه¬زني از اهميت زيادي برخوردار است زيرا افزايش شوري در سطح خاك به ويژه در مواردي كه سطح آب¬هاي زيرزميني بالا باشد شديدتر است. اين تحقيق به صورت دو آزمايش مجزا فاكتوريل، در قالب طرح كاملاً تصادفي انجام شد. در هر دو آزمايش شوري در سطوح 0، 50، 100 و 150 ميلي¬مولار كلريد سديم اعمال شد. در آزمايش اول از بذرهاي پيش¬تيمار نشده (شاهد) و پيش¬تيمار شده با پوتريسين در غلظت¬هاي 0، 5/0 و 1 ميلي-مولار استفاده شد. در آزمايش دوم نيز به جاي پوتريسين از سركه‌چوب پسته با غلظت¬هاي 300 و 200 برابر رقت استفاده شد. سطوح شوري 50، 100 و 150 ميلي¬مولار درصد جوانه¬زني را به ترتيب 4، 6 و 29 درصد كاهش دادند و همچنين سبب كاهش سرعت جوانه¬زني، طول ريشه¬چه، طول ساقه¬چه و طول گياهچه، وزن خشك گياهچه و مقدار آنتوسيانين نسبت به شرايط شاهد شدند. همچنين سطوح شوري مذكور متوسط زمان جوانه¬زني را 65 درصد، مقدار قند محلول كل، راديكال¬هاي آزاد اكسيژن (ROS) و مالون¬دي¬آلدئيد (MDA) را نسبت به شاهد افزايش دادند. در آزمايش اول پيش¬تيمار پوتريسين با غلظت 5/0 ميلي¬مولار و در آزمايش دوم سركه‌چوب پسته 300 برابر رقت با كاهش ROS و MDA سبب تعديل اثرات منفي ناشي از شوري گرديدند و تأثير بهبود دهندگي بر بسياري از صفات مورد ارزيابي در شرايط شوري داشتند. با اينكه پيش¬تيمار پوتريسين يك ميلي¬مولار و سركه‌چوب پسته 200 برابر رقت نيز در برخي موارد تأثير بهبود دهندگي بيشتري داشتند اما از آنجائي‌كه در بيشتر موارد به ترتيب تفاوت معني¬داري از نظر آماري با پوتريسين 5/0 ميلي¬مولار و سركه‌چوب 300 برابر رقت نداشتند. بنابراين به نظر مي¬رسد غلظت 5/0 ميلي¬مولار پوتريسين و سركه‌چوب پسته 300 برابر رقت به عنوان دو عامل تعديل كننده اثرات منفي ناشي از تنش شوري در پرايمينگ بذر نيل كاربردي-تر و اقتصادي¬تر باشند. كلمات كليدي: پرايمينگ، درصد جوانه¬زني، درصد ماده خشك، راديكال¬هاي آزاد اكسيژن.

231439

دانشگاه جيرفت

شهناز فتحي مهرانگيز جوكار

اعظم سيدي