بررسي كارآيي علف‌كش تدخيني پايه گياهي دامينوس در مديريت چندگونه علف‌هرز مهم در دو محصول گوجه‌فرنگي و پياز

1401/10/18

چكيده تاكنون تلاش‌هاي بسيار زيادي براي مديريت علف‌هاي هرز گل‌جاليز و اويارسلام در دو گياه زراعي پياز و گوجه‌فرنگي انجام شده است، اما عدم وجود علف‌كش‌هاي اختصاصي و عدم كارايي كنترل مكانيكي در كنترل گونه-هاي ذكرشده باعث شده كه تاكنون نتيجه مطلوب حاصل نگردد. ازاين‌رو اين پژوهش باهدف بررسي كارآيي بيوفوميگانت پايه گياهي دامينوس براي كنترل چند گونه علف‌هرز در محصول پياز و گوجه‌فرنگي در جنوب استان كرمان، طي يك دوره‌ي يك‌ساله (از فروردين 1399 تا 1401) در گلخانه و در دو آزمايش جداگانه به صورت فاكتوريل بر پايه طرح كاملاً تصادفي انجام شد. در آزمايش اول تأثير ماده دامينوس بر هفت گونه علف‌هرز گل‌جاليز تك شاخه، گل جاليز چند شاخه، فالارس، يولاف، تاج‌خروس، سلمه‌تره و پنيرك در محصول گوجه‌فرنگي مورد بررسي قرار گرفت. در آزمايش دوم نيز تأثير دامينوس بر دو علف‌هرز چچم و گياه انگل سس در دو نوع كشت پياز به‌صورت آنيون ست و كشت نشايي موردبررسي قرار گرفت. براي اين امر ابتدا بذور علف‌هاي‌هرز (خرفه و پنيرك) و خاك‌آلوده به بذور گل‌جاليز جمع‌آوري و پس از شكست خواب بذور گونه‌هاي كه داراي خواب بودند، هركدام به‌صورت جداگانه در سبدهاي با ابعاد 30×50 ×50 مترمربع كشت گرديدند. سپس ماده بيوفوميگانت دامينوس در غلظت مناسب (280 ليتر در هكتار) به هر سبد افزوده و سبدها با نايلون سفيد پوشانده شد و 10 روز پس از تزريق ماده بيوفوميگانت دامينوس كشت گوجه‌فرنگي و پياز (صورت آنيون ست و كشت نشايي) صورت گرفت. براي بررسي ميزان كار آيي ماده بيوفوميگانت دامينوس در سه مرحله‌اي 10 و 20 روز پس از اعمال علف‌كش و زمان برداشت محصول گوجه‌فرنگي و پياز تعداد بوته‌هاي سبز شده، وزن تر و خشك علف هاي هرز و دو محصول گوجه‌فرنگي و پياز اندازه‌گيري گرديد. نتايج نشان داد كه اختلاف معنيداري (01/0 ≥P) بين تيمار و عدم تيمار ماده بيوفوميگانت دامينوس در تعداد گياهچه‌هاي سبز شده، وزن‌تر و خشك در تمام گونه¬هاي علف‌هرز موردمطالعه وجود داشت. به طوريكه نتايج نشان داد كه استعمال ماده بيوفوميگانت دامينوس توانست جوانه زني در گونه¬ي فالاريس و يولاف وحشي را در هر دو نوبت اندازه گيري 13 برابر نسبت به عدم كاربرد اين ماده كاهش دهد. همچنين جوانه‌زني در گونه‌هاي چچم، سلمه‌تره و تاج‌خروس در نوبت اول اندازه‌گيري 13 براير كمتر از عدم كاربرد اين ماده بودند. نتايج مقايسات ميانگين وزن تر به ترتيب در اعمال و عدم اعمال ماده بيوفوميگانت دامينوس در گونه¬هاي مختلف علف¬هرز 48/9 و 77/25 و در وزن خشك نيز به ترتيب 32/1 و 75/2 بود. كه اين موضوع نشان دهنده¬اي تأثير خوب اين ماده در كاهش وزن تر و خشك گونههاي مختلف علف‌هرز است. نتايج وزن تر و خشك گياه گوجه‌فرنگي در اعمال ماده دامينوس به ترتيب 65/143 و 39/ 15 و در عدم اعمال ماده بيوفوميگانت دامينوس به ترتيب 15/50 و 27/5 بود. نتايج در عدم كاربرد ماد ه دامينوس حاكي از كاهش شديد وزن تر بوته در گياه گوجه‌فرنگي گرديد، كه اين كاهش وزن تر به دليل وجود تراكم بسيار بالاي علف‌هرز در كرت‌هاي شاهد و رقابت گياه گوجه‌فرنگي با آن‌ها بوده است. اما بايد يادآوري گردد كه كاربرد اين ماده نياز به تخصص خاص، هزينه زياد (پلاستيك) و تجهيزات خاص براي اجرا دارد. همچنين به دليل فراريت بالايي كه اين ماده دارد بدون شك در زمان استفاده خسارت‌هاي غيرقابل جبراني به كاربر وارد خواهد كرد. لذا با توجه به عدم مكانيزه بودن و كم‌اهميت بودن نكات ضروري در زمان استفاده ازمواد شيميايي توسط كشاورزان، به هيچ‌وجه توصيه نمي‌شود كه اين ماده به‌صورت عمومي در اختيار كشاورزان قرار داده شود. واژگان كليدي: علف‌هرز، گوجه‌فرنگي، پياز، علف‌كش‌زيس

231434

دانشگاه جيرفت

دكتر مرتضي اشراقي‌‌نژاد

دكتر ‌مهديه اميري‌نژاد دكتر بهروز خليل‌طهماسبي