سينتيك آزادسازي آهن و منگنز در خاك¬هاي گچي تحت تأثير كاربرد كمپوست و كود مرغي و جذب آنها بوسيله يونجه(Medicago sativa)

1394/07/19

چكيده سرعت آزادسازي عناصر آهن و منگنز از سطوح خاك به محلول عامل پويايي است كه عرضه مداوم آن را براي رشد گياهان تنظيم مي¬كند. در اين آزمايش به منظور بررسي تأثير كود مرغي و كمپوست بر الگوي آزادسازي آهن و منگنز و تعيين بهترين معادله سينتيكي توصيف كننده آزادسازي اين عناصر از خاك گچي، سينتيك آزادسازي آهن و منگنز با عصاره¬گير DTPA در نمونه خاك گچي تحت تأثير كود مرغي و كمپوست هر كدام در چهار سطح (0، 1، 5/2 و 5 درصد)، و زمان¬هاي عصاره¬گيري 25/0، 5/0، 1، 2، 4، 8، 16، 32، 64 و 128 ساعت بررسي گرديد. معادلات سينتيكي مرتبه صفر، اول، دوم، سوم، پخشيدگي پارابوليك، دوثابته و الوويچ براي توصيف داده¬ها استفاده شدند. همچنين ميزان جذب آهن و منگنز توسط گياه يونجه در قالب فاكتوريل طرح كاملاً تصادفي با دو فاكتور غلظت در چهار سطح (0، 1، 5/2 و 5 درصد) و نوع كود (كود مرغي و كمپوست) مورد بررسي قرار گرفت. دو نوع الگوي آزاد شدن آهن توسط محلول عصاره¬گير مشاهده شد. در تيمارهاي 30 روزه كود مرغي و تيمارهاي زمان واكنش 15 و 45 روزه كمپوست در ابتدا سرعت آزاد شدن آهن خيلي زياد بوده (تقريباً تا 16 ساعت) و بعد با يك شيب آهسته ادامه يافت. در الگوي دوم تيمارهاي زمان واكنش 15 و 45 روزه كود مرغي و تيمار زمان واكنش 30 روزه كمپوست ، سرعت آزاد شدن آهن از گروه اول پايين¬تر بوده و اين فرآيند با سرعت تقريبا ثابتي ادامه يافت. مقدار منگنز آزاد شده در تمامي تيمارها نيز در ابتدا سريع بوده اما با گذشت زمان از شيب آزادسازي كاسته شد و با شيب ثابت، آزادسازي ادامه يافت. معادلات پخشيدگي پارابوليك، دوثابته و مرتبه صفر با داشتن R2 (ضريب تشخيص) بالا و SE (خطاي معيار ميانگين) پايين نسبت به ساير معادلات مطالعه شده بهترين توصيف را از آزادسازي آهن و منگنز از خاك داشتند. اما بيشترين R2 و كمترين SE مربوط به معادله پخشيدگي پارابوليك بوده و معادله برتر اين تحقيق شناخته شد. نتيجه¬گيري كلي نشان داد بيشترين مقدار ميانگين آهن آزاد شده 63/55 ميلي¬گرم بر كيلوگرم خاك مربوط به زمان واكنش 30 روزه كود مرغي و كمترين مقدار ميانگين آهن آزاد شده 50/6 ميلي¬گرم بر كيلوگرم خاك مربوط به زمان واكنش 15 روزه كمپوست بدست آمد. همچنين بيشترين مقدار ميانگين منگنز آزاد شده 12/52 ميلي¬گرم بر كيلوگرم خاك و مربوط به دوره زماني خوابانيدن 15 روزه كود مرغي و كمترين مقدار ميانگين منگنز آزاد شده 03/1 ميلي¬گرم بر كيلوگرم خاك و مربوط به دوره زماني خوابانيدن 45 روزه كمپوست گزارش شد. دليل احتمالي سرعت تجزيه بالاي كود مرغي نسبت به كمپوست مي¬باشد. در زمان¬هاي اوليه مقدار آزادسازي عناصر آهن و منگنز از كود مرغي بالا بوده و به مرور از سرعت آزادسازي آن كاسته مي¬شود. اما كمپوست به تدريج و پيوسته عناصر آهن و منگنز را آزاد مي¬كند. مطلوب ترين پاسخ هاي گياهي در سطح 2/5 درصد كود مرغي حاصل شد و ضعيف ترين پاسخ هاي گياهي مربوط به نمونه هاي شاهد بود. واژه¬هاي كليدي: سينتيك،آزادسازي، آهن، منگنز، خاك گچي، يونجه.

231426

دانشگاه جيرفت

مهندس صالح سنجري دكتر راضيه رضوي

دكتر ناصر برومند