ارزيابي و انتخاب پايه¬¬هاي مقاوم مركبات به كمبود آهن در خاك¬هاي آهكي

1397/07/25

چكيده به ‌منظور بررسي ارزيابي و انتخاب پايه¬¬هاي مقاوم مركبات به كمبود آهن در خاك¬هاي آهكي آزمايشي به‌صورت طرح بلوك-هاي كامل تصادفي با نه پايه مركبات در سه تكرار در گلخانه¬ي تحقيقاتي دانشگاه جيرفت در سال 1395 به اجرا درآمد. براي اين منظور نه پايه¬ي، تريوسيترنج، نارنج، بكرايي، رافلمون، سيتروملو، رانگ پورلايم، ولكامريانا، كلئوپاترا و پونسيروس به تعداد مناسب در جعبه¬ها در دما و رطوبت مناسب كشت شدند. در طي دوران رشد عمليات يكسان‌سازي بوته¬ها و همه عناصر به ‌جز آهن در حد بهينه به جعبه¬هاي كشت همراه آب آبياري اضافه شدند. پس از پنج ماه پايه¬ها برداشت و شاخص¬هاي رشد شامل وزن‌تر و خشك بخش هوايي و ريشه¬ها و مقادير عناصر آهن، روي، مس، منگنز، كلسيم و منيزيم در بخش هوايي و ريشه و قابليت هدايت الكتريكي و pH خاك اطراف ريشه موردبررسي قرار گرفت. نتايج نشان داد اثر پايه به‌جز بر كلسيم بخش هوايي و ريشه بر همه صفات موردبررسي معني¬دار بود. پايه نارنج در بخش زيست¬توده، داراي وزن‌تر و خشك بخش هوايي و ريشه بالاتري نسبت به پايه¬هاي ديگر و برعكس پايه¬هاي پونسيروس و بكرايي داراي كمترين عملكرد بخش¬هوايي و ريشه در خاك آهكي در شرايط كمبود آهن بودند. همچنين بيشترين شاخص كلروفيل از پايه رافلمون و كمترين مقدار آن از پايه پونسيروس به دست آمد. نتايج نشان داد بيشترين مقدار آهن فعال بخش هوايي، منگنز ريشه، روي بخش هوايي و منيزيم بخش هوايي از پايه نارنج، بيشترين مقدار آهن كل بخش هوايي و ريشه به ترتيب از رافلمون و ولكامريانا، بيشترين مقدار روي ريشه از پايه سيتروملو، بيشترين مقدار منگنز بخش هوايي از پايه كلئوپاترا، بيشترين مقدار مس بخش هوايي از پايه بكرايي، بيشترين مقدار منيزيم در بخش هوايي و ريشه به ترتيب از پايه¬هاي نارنج و بكرايي به دست آمد. نتايج نشان داد پايه‌هاي نارنج، كلئوپاترا و رافلمون داراي كارآيي بهتري در خاك آهكي در شرايط كمبود آهن بودند و پايه¬هاي پونسيروس و بكرايي داراي كارآيي كمتري در اين خاك¬ها بودند. پايه¬هاي تريوسيترنج، سيتروملو، رانگ پورلايم و ولكامريانا كارآيي حد واسطي در اين خاك¬ها داشتند. نتايج بخش ريزوسفر خاك نشان داد با افزايش فاصله از بخش ريزوسفر pH و هدايت الكتريكي خاك به ترتيب افزايش و كاهش يافت. پايه نارنج داراي كمترين مقدار pH ريزوسفر و پايه بكرايي داراي بيشترين مقدار هدايت الكتريكي ريزوسفر بود. واژه¬هاي كليدي: آهن، بكرايي، خاك آهكي، روي، نارنج، مس

231386

دانشگاه جيرفت

سعيد شفيعي

دكتر ناصر برومند