ارزيابي منابع مختلف كود نيتروژن و كود دامي بر شاخص‌هاي تنوع علف‌هاي هرز، كارآيي مصرف نيتروژن، برخي صفات كمي و كيفي در گلرنگ (Carthamus tinctorius L.)

1400/09/01

چكيده مديريت كود نيتروژن براي توليد اقتصادي گلرنگ از اولويت خاصي برخوردار است. افزايش كارآيي اين عنصر علاوه بر افزايش سود اقتصادي، موجب كاهش آلودگي محيط‌زيست نيز مي‌شود. لذا به‌منظور ارزيابي منابع مختلف كود نيتروژن و كود دامي بر شاخص‌هاي تنوع علف‌هاي هرز، كارآيي مصرف نيتروژن و برخي صفات كمي و كيفي در گلرنگ (Carthamus tinctorious L.) آزمايشي در سال زراعي 98-1397 در مزرعه پژوهشي دانشگاه جيرفت به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار انجام شد. عامل اول شامل كود دامي در دو سطح (عدم مصرف (X1) و مصرف (X2)) و عامل دوم شامل منابع مختلف نيتروژن در شش سطح شاهد (Y1)، اوره با پوشش گوگرد (Y2)، نيترات آمونيوم (Y3)، نيتروكسين (Y4)، نانو نيتروژن (Y5) و كود اوره (Y6)) در نظر گرفته شدند. نتايج نشان داد كه كود دامي، در صفات مورد بررسي به استثناي شاخص برداشت، كارآيي زراعي مصرف، كارآيي مصرف نيتروژن، شاخص برداشت نيتروژن، كارآيي بهره‌وري نيتروژن معني‌دار بود، منابع مختلف كود نيتروژن نيز از نظر صفات ذكرشده به استثناي صفت شاخص برداشت نيتروژن، با يكديگر اختلاف معني‌داري داشتند. برهمكنش تيمار كود دامي در منابع مختلف كود نيتروژن بر صفات زراعي گلرنگ معني‌دار بود، به نحوي كه بيشترين تعداد دانه در طبق (22/293 عدد)، وزن دانه در طبق (15/18 گرم)، وزن صددانه (18/7 گرم)، عملكرد گل (22/293 كيلوگرم در هكتار)، عملكرد دانه (4/2840 كيلوگرم در هكتار)، عملكرد روغن (1/972 كيلوگرم)، عملكرد پروتئين (7/711 كيلوگرم در هكتار)، محتوي نيتروژن بوته (6/4121 گرم در مترمربع) و كارآيي جذب نيتروژن (81/0) در تيمار كود دامي +كود نيتروكسين (X2Y4) به‌دست آمد. بيشترين ميزان عملكرد زيست‌توده (5/7166 و 6/7043 كيلوگرم درهكتار)، درصد نيتروژن زيست‌توده (05/1 و 88/0)، نيترون كل بوته (05/5 و 46/4) در تيمارهاي كود دامي + كود نيتروكسين (X2Y4) و كود دامي + كود نانونيتروژن (X2Y5) و كارآيي زراعي (07/2231، 5/2464 و 1/2193) در تيمارهاي كود دامي + كود نيترات آمونيوم (X2Y3)، كود دامي + كود نيتروكسين (X2Y4) و كود دامي + كود نانونيتروژن (X2Y5) به‌دست آمد. منابع مختلف كود نيتروژن، تأثير معني‌داري بر زيست‌توده علف‌هاي‌هرز شبدر، اويارسلام، پنيرك و ساير علف‌هاي‌هرز طي سه مرحله نمونه‌برداري داشت. بر اساس نتايج مقايسه ميانگين، بيشترين زيست‌توده علف‌هرز شبدر در مرحله اول در تيمار مصرف كود دامي به همراه كودهاي شيميايي اوره (04/17 گرم) و كمترين زيست‌توده در تيمار‌هاي عدم مصرف كود دامي در شاهد (47/6 گرم) و كود نانو نيتروژن (63/4 گرم) حاصل شد. ميزان شاخص شانون و مارگالف در تيمار مصرف كود دامي و منابع كودي اوره و اوره با پوشش گوگرد نسبت به ساير تيمارها بالاتر بود و اين روند تقريباً در كليه مراحل نمونه‌برداري مشاهده شد. با توجه به نتايج، كاربرد كود دامي + كود نيتروكسين بيشترين عملكرد گلرنگ را توليد كرد. تأثيربه‌نظر مي‌رسد كود بيولوژيك نيتروكسين از طريق تثبيت نيتروژن و توليد هورمونهاي محرك رشد در افزايش عملكرد گلرنگ تأثير مثبتي داشت. از اين رو با هدف رويكرد به سمت كشاورزي پايدار مي تواند جايگزين مناسبي براي كودهاي شيميايي در توليد گياهان به كار رود. واژگان كليدي: تنوع علف‌هاي هرز، درصد روغن، شاخص شانون، كارآيي مصرف نيتروژن، نيتروكسين

231385

دانشگاه جيرفت

حسين شكفته

بهاره پارسا مطلق اعظم سيدي