اثر متقابل گچ با ضايعات و زيست‌ذغال ضايعات خرما بر ويژگي‌هاي فيزيكي و شيميايي خاك شور و سديمي

1397/12/14

چكيده با افزايش جمعيت و نياز بيشتر به مواد غذايي، بهره برداري از خاك¬هاي شور و سديمي كه بخش وسيعي از مناطق خشك و نيمه خشك را تشكيل مي¬دهند امري اجتناب ناپذير است. براي اينكه اراضي شور و سديمي بتوانند مورد استفاده قرار بگيرند بايد ويژگي¬هاي فيزيكي و شيميايي نامطلوب آن‌ها اصلاح گردد. به منظور بررسي اثر گچ (صفر، 50 و 100 درصد نياز گچي) به تنهايي و توأم با كاربرد ضايعات خرما و زيست ذغال ضايعات هر كدام به ميزان 5/1 و 3 درصد كربن آلي بر ويژگي¬هاي شيميايي و فيزيكي يك خاك شور و سديمي در قالب طرح كاملاً تصادفي با 15 تيمار و 3 تكرار در دانشگاه جيرفت انجام شد. پس از اعمال تيمارها نمونه¬ها به مدت سه ماه در رطوبت ظرفيت مزرعه خوابانيده شد. و پس از پايان دوره خوابانيدن در نمونه¬ها خصوصيات فيزيكي و شيميايي اندازه گيري شد. داده¬ها با نرم افزار SAS9.1 آناليز آماري شد و براي مقايسه ميانگين داده¬ها از آزمون دانكن استفاده شد. نتايج تجزيه واريانس داده¬ها نشان داد گچ، ضايعات و زيست ذغال ضايعات تاثير معني¬داري بر خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك داشت. كاربرد گچ باعث كاهش معني¬دار واكنش خاك، نسبت جذب سديم، درصد سديم تبادلي، ميزان رس قابل انتشار خاك و افزايش ميزان هدايت الكتريكي خاك شد. استفاده از ضايعات خرما و زيست ذغال ضايعات خاصيت اصلاحي خاك شور و سديمي را به وسيله گچ افزايش داد. قبل از آبشويي ضايعات خرما و زيست ذغال ضايعات تأثير چنداني در اصلاح خاك شور و سديمي نداشتند ولي پس از آبشويي خاصيت گچ را در اصلاح خاك شور و سديمي افزايش دادند. استفاده از زيست ذغال ضايعات همراه با گچ بيشترين تأثير را در اصلاح خاك شور و سديمي داشت و تيمار 3 درصد كربن آلي از منبع زيست ذغال ضايعات خرما توأم با گچ به مقدار 100 درصد نياز گچي موثرترين تيمار براي اين منظور بود. بعد از انجام عمليات آبشويي نسبت جذب سديم، درصد سديم تبادلي و ميزان هدايت الكتريكي خاك به صورت معني¬داري كاهش يافتند به طوري كه خاك مورد نظر پس از آبشويي مرحله دوم به يك خاك غير شور و سديمي تبديل شد. نتايج نشان داد كاربرد زيست ذغال زماني مي¬تواند در اصلاح خاك شور و سديمي موثر باشد كه خاك مورد نظر پس از اعمال تيمارها و خوابانيدن به مدت 3 ماه مورد آبشويي قرار گيرد در غير اين صورت تأثير چنداني در اصلاح خاك شور و سديمي نخواهد داشت. كاربرد زيست ذغال مقدار نيتروژن، فسفر، پتاسيم، آهن، منگنز و كربن خاك را به طوري معني¬داري افزايش داد اما بر روي مس و روي معني¬دار نبود. واژه¬هاي كليدي: آبشويي خاك، خاك شور و سديمي، زيست ذغال ضايعات، گچ، نسبت جذب سديم

231364

دانشگاه جيرفت

دكتر سعيد شفيعي

دكتر ناصر برومند