بررسي عامل فرسايش‌پذيري خاكِ معادله جهاني فرسايش خاك(USLE) در كاربري‌هاي مختلف (مطالعه موردي: دشت جيرفت)

1401/07/10

چكيده خاك يكي از مهمترين منابع طبيعي است كه در توليد محصولات كشاورزي و ايجاد امنيت غذايي نقش مهمي دارد، اما تخريب زمين به علت فرسايش خاك يك معظل زيست محيطي جدي است كه رفاه انسان و مساله پايداري در كشاورزي را تهديد مي‌كند. فرسايش خاك، فرآيندي پيچيده ميباشد كه اندازهگيري ميزان حقيقي آن دشوار است. به همين سبب در اين تحقيق برآن شدهايم تا به بررسي عامل فرسايش‌پذيري خاكِ معادله جهاني فرسايش خاك (USLE) براي پيش¬بيني توزيع فرسايش خاك در كاربري‌هاي مختلف در دشت جيرفت بپردازيم. روش‌هايي متفاوت براي ارزيابي شاخص فرسايش‌پذيري خاك وجود دارد، در اين بررسي، محاسبه فاكتور فرسايش¬پذيري خاك طبق معادله¬ي جهاني، پس از نمونه-برداري جهت تعيين خصوصيات فيزيكي و شيميايي و تعيين پوشش گياهي خاك صورت گرفت. در تحقيق حاضر از مهم¬ترين آن كه شاخص فرسايش¬پذيري ويشماير و اسميت است استفاده شده است. همچنين برخي از صفات فيزيكي و شيميايي خاك كه شامل بافت خاك، هديت الكتريكي، اسيديته، مقدار مواد آلي، فسفر و نيتروژن موجود در كاربري‌هاي مختلف شامل زمين‌هاي دست‌نخورده (طبيعي)، زراعي، باغي، گلخانه‌اي و رها شده در دشت جيرفت نيز مورد بررسي قرار گرفت. نتايج به دست آمده حاكي از آن است كه بيشترين و كمترين فرسايش‌پذيري به ترتيب مربوط به كاربري گلخانه‌اي و رها شده مي-باشد، بيشترين مقدار فسفر و نيتروژن را كاربري گخانه‌اي داشت، بيشترين هديت الكتريكي مربوط به كاربري زراعي و بيشترين اسيديته خاك مربوط به كاربري باغي بود. بيشترين مقدار شن مربوط به كاربري باغي و بيشترين مقدار سيلت و رس نيز مربوط به كاربري زراعي بود. بدين ترتيب نتايج به دست آمده نشان دهنده اين امر مي‌باشد كه تغيير كاربري زمين در دشت جيرفت موجب تاثير بر ويژگي‌هاي شيميايي و فيزيكي خاك‌هاي اين منطقه و در ادامه آن سبب آسيب¬پذيري و فرسايش خاك شده است. واژگان كليدي: فرسايش خاك، معادله جهاني فرسايش، USLE، يژگي‌هاي فيزيكي و شيميايي، دشت جيرفت

231343

دانشگاه جيرفت

دكتر حسين شكفته دكتر سعيد شفيعي

دكتر جواد زماني بابگهري دكتر فريده عباس‌زاده افشار