بررسي غلظت عناصر غذايي موثر بر عارضه خشكيدگي خوشه خرما

1401/03/01

چكيده: عارضه خشكيدگي خوشه خرما در دهه¬هاي اخير خسارت¬هاي زياد و جبران¬ناپذيري را به نخل¬داران وارد كرده و دلايل متفاوتي براي اين عارضه گزارش شده است. اما درمورد تنش ناشي از عناصر غذايي گزارشي صورت نگرفته است لذا هدف اين پژوهش ارزيابي عوامل تغذيه¬اي دخيل در عارضه خشكيدگي خوشه خرما مي¬باشد. بدين منظور پژوهشي در سال 1400 در كلكسيون خرماي مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع طبيعي جنوب استان كرمان بصورت آزمايش فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار انجام شد. نمونه¬برداري از برگ، ميوه، خوشه و هسته درختان سالم و درختان بيمار دچار عارضه خشكيدگي خوشه خرما (ارقام مضافتي و بمي) انجام شد. آماده¬سازي نمونه¬ها پس از انتقال به آزمايشگاه انجام و سپس غلظت عناصر پرمصرف و كم¬مصرف اندازه¬گيري شد. نتايج تجزيه واريانس اثرات اصلي و متقابل بر عناصر اندازه¬گيري شده در برگ خرما نشان داد كه اثر عامل رقم بر مقدار عناصر روي، منگنز، بور، منيزيم، پتاسيم و مس معني¬دار شد، اثر عامل سلامت بر مقدار عناصر روي، بور، فسفر، منيزيم، پتاسيم و سديم معني¬دار شد و اثرمتقابل رقم در سلامت بر مقدار عناصر سديم، بور، فسفر، كلسيم، منيزيم و پتاسيم معني¬دار شد. در برگ درخت بيمار رقم مضافتي غلظت عنصر غذايي بور كمتر از برگ درخت سالم بود و در برگ درخت بيمار رقم بمي غلظت عناصر غذايي فسفر، كلسيم و منيزيم كمتر از برگ درخت سالم بود. نتايج تجزيه واريانس اثرات اصلي و متقابل گياه بر عناصر اندازه¬گيري شده در خوشه خرما نشان داد كه اثر عامل رقم بر مقدار عناصر سديم، روي، بور، فسفر، منيزيم، پتاسيم و مس معني¬دار شد، اثر عامل سلامت بر مقدار عناصر سديم، روي، آهن، بور، فسفر، منيزيم، پتاسيم و منگنز معني¬دار شد و اثرمتقابل رقم در سلامت بر مقدار عناصر سديم، روي، آهن، فسفر، منيزيم، پتاسيم و منگنز معني¬دار شد. در خوشه درخت بيمار رقم مضافتي غلظت عناصر غذايي سديم و پتاسيم كمتر از خوشه درخت سالم بود و در خوشه درخت بيمار رقم بمي غلظت عناصر غذايي منگنز، منيزيم و پتاسيم كمتر از خوشه درخت سالم بود. نتايج تجزيه واريانس اثرات اصلي و متقابل گياه بر عناصر اندازه¬گيري شده در ميوه خرما نشان داد كه اثر عامل رقم بر مقدار عناصر روي، آهن، منگنز، بور، كلسيم و منيزيم معني¬دار شد، اثر عامل سلامت بر مقدار عناصر روي، آهن، منگنز، بور، فسفر، كلسيم، منيزيم و پتاسيم معني¬دار شد و اثرمتقابل رقم در سلامت بر مقدار عناصر آهن، بور، پتاسيم و روي، فسفر، كلسيم معني¬دار شد. در ميوه درخت بيمار رقم مضافتي غلظت عنصر غذايي آهن كمتر از ميوه درخت سالم بود و در ميوه درخت بيمار رقم بمي غلظت عنصر غذايي بور كمتر از ميوه درخت سالم بود. نتايج تجزيه واريانس اثرات اصلي و متقابل گياه بر عناصر اندازه¬گيري شده در هسته خرما نشان داد كه اثر عامل رقم بر مقدار عناصر سديم، آهن، منگنز، بور، منيزيم، پتاسيم و روي معني¬دار شد، اثر عامل سلامت بر مقدار عناصر روي، آهن، بور، پتاسم و منگنز معني¬دار شد و اثرمتقابل رقم در سلامت بر مقدار عناصر روي، منگنز، بور، فسفر، كلسيم، پتاسيم و آهن معني¬دار شد. در هسته درخت بيمار رقم مضافتي غلظت عناصر غذايي آهن و پتاسيم كمتر از هسته درخت سالم بود و در هسته درخت بيمار رقم بمي غلظت عناصر غذايي منگنز و فسفر كمتر از هسته درخت سالم بود. بنابراين مي¬توان نتيجه گرفت كه احتمالا تنش تغذيه¬اي ناشي از عناصر بور، فسفر، كلسيم و منيزيم در برگ، سديم، منگنز، منيزيم و پتاسيم در خوشه، آهن و بور در ميوه و روي، آهن، منگنز، فسفر و پتاسيم در هسته در ايجاد عارضه خشكيدگي خوشه خرما نقش داشته باشند. كلمات كليدي: اختلال تغذيه¬اي، تجزيه گياه، خرماي بمي، خرماي مضافتي، عناصر پرمصرف، عناصر كم¬مصرف

231342

دانشگاه جيرفت

دكتر سيدمحمد علوي¬سيني دكتر احمد احمدپورجلگه دكتر حسين ميغاني

دكتر سعيد شفيعي دكتر حسين شكفته