ارزيابي عوامل موثر بر تعارض بين خرس قهوه‌اي و پلنگ ايراني با مردم محلي در جنوب استان چهارمحال ‌و بختياري

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي محيط زيست

كارشناسي ارشد

زماني كه نياز هاي اساسي حيات‌وحش با نيازها يا منافع انساني تداخل پيدا كند، تعارض ايجاد مي‌شود كه براي حيات‌وحش و جوامع محلي پيامدهاي منفي متعددي دارد. يكي از ابزارهاي مهم براي مديريت تعارضات، پهنه‌بندي نقاط ريسك وقوع تعارض و تعيين عوامل عوامل موثر بر بروز چنين واقعيتي مي‌باشد. استان چهارمحال و بختياري به عنوان يكي از زيستگاه‌هاي مهم گونه‌هاي حيات‌وحش و تنوع زيستي در سلسه جبال زاگرس شناخته مي شود كه با چالش‌هاي محيط زيستي زيادي روبرو است. يكي از اين چالش‌ها تعارض انسان و حيات‌وحش مي‌باشد. در اين پژوهش، ابتدا نقشه متغير تغييرات كاربري و پوشش اراضي بين سال‌هاي 1381، 1393 و 1402 تهيه شد و تغييرات صورت گرفته در كاربري‌ها اين بازه زماني مورد بررسي قرار گرفت. همچنين با استفاده از نقاط تعارض و متغيرهاي پيش‌بيني كننده محيطي، نقشه توزيع مكاني بالقوه نقاط داغ تعارض تهيه شد. نتايج نشان داد كه از سال 1381 تا 1402 حدود 25 هزار هكتار (14 درصد) از وسعت اراضي جنگلي و 60 هزار هكتار (22 درصد) از وسعت اراضي مرتعي كاسته شده است. نتايج حاصل از مدل‌سازي نشان داد كه براي گونه خرس‌ قهوه‌اي فاصله از باغات، ارتفاع، تراكم روستايي و براي گونه پلنگ فاصله از مناطق حفاظت شده، تراكم روستايي و ارتفاع از مهم‌ترين متغيرهاي محيطي موثر بر احتمال وقوع ريسك تعارض با اين دو گونه است. حدود 31 درصد از وسعت كل منطقه براي خرس قهوه‌اي و 10 درصد منطقه هم براي پلنگ، در طبقات با ريسك بالاي تعارض قرار گرفت. به طور‌كلي، نتايج حاصل از مدل‌سازي تغييرات سيماي سرزمين و مدل‌سازي مكاني نقاط داغ تعارض به خوبي نشان داد كه از بين رفتن زيستگاه خرس قهوه‌اي و پلنگ، كه براي ادامه حيات نيازمند زيستگاه وسيعي هستند، تأثير زيادي در بروز تعارض اين دو گونه با مردم محلي داشته است.

231323

مديريت و حفاظت تنوع زيستي

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان