فرهنگ موضوعي واژگان و اصطلاحات زبان فارسي با استفاده از حكايات سعدي

كارشناسي ارشد

گلستان سعدي يكي از گنجينه‌هاي ارزشمند زبان فارسي است كه در دل خود انواع ذخاير زباني، ادبي و محتوايي را نهفته دارد. شاعران و نويسندگان با به كارگيري انواع واژگان، توانسته‌اند بخش عظيمي از مفاهيم ذهني خود را به مخاطبان آثارشان منتقل كنند. واژگان و اصطلاحات و تركيبات در قالب چند معني، عامدانه يا غيرعمد به كار مي‌روند تا بخش مهمي از اندوخته‌هاي ذهني شاعران و نويسندگان را منعكس كنند. گويندگان از تكرار واژگان چندمعنايي، مقصود خاصي را دنبال مي‌كنند. در پس اين واژگان، مي‌توان ديدگاه‌ها، طرز نگرش و تلقي شاعران و نويسندگان از موضوعات مختلف را مشاهده كرد و مقاصد آنان از پرداخت عبارت‌ها را درك كرد. گلستان سعدي از جملة آثاري است كه به دليل دربرگفتن انواع واژگان و اصطلاحات، توانسته به صورت موجز و روشن، بخش مهمي از محتويات ذهني شاعر را براي مخاطبان بيان كند. اين نوشتار كوشيده به گنجينة واژگاني دست پيدا كند كه در گلستان سعدي، در قالب چند معنا به كار رفته‌اند. اين كلمات پرتكرار، بخش نامكشوف انديشه‌هاي سعدي را آشكار مي‌كند. دستاورد پژوهش نشان مي‌دهد كه هشت باب گلستان هر يك به تنهايي، واژگان پرتكراري را دربرگرفته است كه مرتبط با موضوع بحث هستند. مثلا در باب نخست، بسامد واژة پادشاه و مترادفات آن بيانگر انواع معاني و مقاصدي است كه سعدي در خصوص اين طبقه از جامعه داشته است يا بسامد واژگاني با بار معناي عرفاني، بيانگر جريان فكري دوران سعدي در خصوص عرفان و زهدورزي است. همچنين بخش مهمي از دايرة واژگاني گلستان سعدي دربرگيرندة مفاهيم اخلاقي است كه منعكس كنندة نگرش سعدي به برخي از مقوله‌هاي اخلاقي در آن دوران است.

231275

دانشگاه اصفهان

زبان و ادبيات فارسي- آموزش زبان فارسي

سيدمرتضي هاشمي