توليد خودكار پرسش با استفاده از مدل GPT در سامانه پرسش‌پاسخ به زبان فارسي

كارشناسي ارشد

توليد سوالات مناسب براي اهداف آموزشي، بهبود فراگيري، و سنجش آموخته¬هاي فراگيران، از زمان-برترين و چالشي¬ترين وظيفه¬ها در همه¬ي رشته¬ها و همه¬ي مقاطع تحصيلي است. اين فرايند به¬صورت دستي به اين¬شكل انجام مي¬شود كه طراح با كمك برخي منابع در دسترس، و پس از انتخاب نوع سوال، يك مجموعه سوال و همچنين پاسخ آن‌ها را از متن منبع استخراج مي¬كند. اين سوالات، بعداً از نظر سطح سختي و پيچيدگي مرتب مي¬شوند و سوالات نهايي از اين مجموعه انتخاب مي¬شود. خودكارشدن اين فرايند مي‌تواند نقش به¬سزايي در بهبود اين فرايند، ايفا كند و موجب پيشرفت امر آموزش شود. در اين پژوهش، به بررسي و بهبود فرآيند توليد سوالات آموزشي براي زبان فارسي پرداخته شده است. با توجه به كمبود منابع و مجموعه‌داده‌هاي مناسب براي آموزش و ارزيابي مدل‌هاي پردازش زبان طبيعي به زبان فارسي، دو مجموعه‌داده متفاوت مورد استفاده قرار گرفتند: ParSQuAD، كه از مجموعه‌داده SQuAD 2.0 اقتباس و به فارسي ترجمه شده است و SDS، كه از متون كتاب‌هاي علوم متوسطه اول استخراج شده است. با بهره‌گيري از اين مجموعه‌داده‌ها، 16 مدل جديد براي توليد سوالات آموزشي از جمله سوالات چهارگزينه‌اي، صحيح/غلط و جاي‌خالي طراحي و ارزيابي شدند. رويكردهاي پيشنهادي با استفاده از ابزارها و مدل‌هاي مختلفي مانند Hazm، GPT-3.5-turbo، GPT-2، Dorna، PerDeepKE و KeyBERT توسعه يافته‌اند كه به شكل هوشمندانه‌اي قادر به شناسايي و تغيير مفاهيم كليدي در متون و توليد سوالات معنادار و متنوع هستند. عملكرد اين مدل‌ها با استفاده از ارزيابي‌هاي انساني و معيارهاي استانداردي چون دقت، حساسيت، درست‌نمايي و امتيازF1 ارزيابي شده است. نتايج نشان مي‌دهند كه رويكردهاي پيشنهادي بهبود قابل توجهي در فرآيند توليد سوالات آموزشي ايجاد كرده‌اند و مي‌توانند به عنوان ابزار مؤثري در بهبود فرآيند يادگيري و ارزيابي فراگيران به‌كار گرفته شوند. با توجه به ارزيابي‌هاي انجام‌شده، مدل‌هاي ارائه‌شده در اين پژوهش توانستند عملكرد مناسبي در توليد سوالات آموزشي براي زبان فارسي نشان دهند. اين پژوهش گام مهمي در توسعه ابزارهاي آموزشي هوشمند براي زبان فارسي برداشته و زمينه‌ساز تحقيقات بيشتر در حوزه پردازش زبان طبيعي و توليد سوالات آموزشي در اين زبان است.

231118

دانشگاه اصفهان

مهندسي كامپيوتر - نرم افزار

افسانه فاطمي خوراسگاني