بررسي غلظت پارامترهاي بيوشيميايي مايع فوليكولي و ارتباط آن‌ها با حضور جسم زرد و فصل توليدمثلي در بزهاي ماده رائيني

1399/07/21

چكيده تغييرات متابوليك در سرم خون ممكن است بر تركيبات بيوشيميايي مايع فوليكولي و نيز به‌طور غيرمستقيم بر كيفيت اووسيت تأثير بگذارد. از اين‌رو تحقيق حاضر با هدف بررسي تركيبات بيوشيميايي مايع فوليكولي به دست آمده از فوليكول‌هاي با اندازه‌هاي متفاوت و ارتباط آن‌ها با سرم خون در بزهاي رائيني انجام شد. بدين منظور نمونه‌هاي خون و تخمدان‌ها از 60 رأس بز راييني در طي فصول توليدمثل (30 رأس) و غير توليدمثل (30 رأس) ، از كشتارگاه جيرفت جمع‌آوري و به آزمايشگاه انتقال داده شدند. سپس نمونه‌ها بر اساس حضور جسم زرد زرد (CL+) و عدم حضور آن CL- روي هر تخمدان براي هر دام دسته‌بندي شدند، همچنين مايع فوليكولي حاصله در سه دسته قطر فوليكول كوچك (mm2>)، متوسط (mm 5-2) و بزرگ (mm5<) طبقه‌بندي شدند و غلظت پروژسترون، تري‌گليسريد، كلسترول، گلوكز مايع فوليكولي و سرم خون اندازهگيري گرديد. مطابق نتايج به دست آمده، غلظت پروژسترون و تري‌گليسريد مايع فوليكولي در تخمدان‌هاي حاوي جسم زرد در مقايسه با تخمدان‌هاي فاقد جسم زرد و سرم خون به‌طور معني داري بيشتر بود (05/0>p). غلظت گلوكز سرم خون در مقايسه با غلظت مايعات فوليكولي در تخمدان‌هاي داراي جسم زرد و فاقد جسم زرد به‌طور معني داري بيشتر بود (05/0>p). ، نتايج به دست آمده بيانگر بيشتر بودن غلظت كلسترول در سرم خون نسبت به مايعات فوليكولي در تخمدان هاي داراي جسم زرد و فاقد جسم زرد بود، همچنين غلظت كلسترول در مايعات فوليكولي تخمدان‌هاي داراي جسم زرد به طور معني داري كمتر از فوليكول‌هاي فاقد جسم زرد بود (05/0>p). در طول فصل توليد مثل، مايعات فوليكولي از فوليكول‌هاي متوسط داراي جسم زرد، بايشترين غلظت پروژسترون را به خود اختصاص داده بودند؛ در حالي كه در طول فصل غيرتوليد‌مثل فوليكول‌هاي بزرگ داراي جسم زرد بيشترين غلطت كلسترول و كمترين غلظت تري‌گليسريدها را داشتند (05/0>p). همچنين در طول فصل غير توليد‌مثلي بيشترين غلظت كلسترول درفوليكول‌هاي با اندازه بزرگ يافت شد (05/0>p). اگر چه غلظت كلسترول سرم خون در فصل توليدمثل كمتر از فصل غير توليد‌مثلي بود اما به لحاظ آماري اختلاف معنيدار آماري نداشتند (05/0<p). بررسي اجزاي فوليكولار در بزهاي راييني با هردو تخمدان‌هاي داراي جسم زرد CL+ وفاقد آنCL- نشان داد كه غلظت پروژسترون در تخمدان‌هاي داراي CL+ بيشتر از تخمدان‌هاي فاقدآن (CL-) بود، در حالي كه، مقادير مشابهي براي گلوكز، تريگليسريد وكلسترول در مايعات فوليكولي حاصل از تخمدانهاي دارايCL+ و فاقد CL- مشاهده شد. مايعات فوليكولي جدا شده از فوليكول‌هاي با اندازه متوسط در حضور جسم زرد، بالاترين غلظت پروژسترون را در طي فصل توليد مثل داشت (05/0>p). در طي فصل غيرتوليد مثلي مايع فوليكولي با اندازه بزرگ در حضور جسم زرد بيشترين غلظت كلسترول را داشت، همچنين تري‌گليسريد كمترين غلظت را داشت (05/0>p). در طول فصل غيرتوليد مثلي، مايع فوليكولي در فقدان جسم زرد، بيشترين غلظت تري‌گليسريد را داشت درحالي كه بيشترين غلظت كلسترول در فوليكول‌هاي با اندازه بزرگ مشاهده گرديد (05/0>p). اگرچه غلظت كلسترول سرم در فصل غيرتوليد مثل در مقايسه با فصل توليدمثلي بيشتر بود (05/0>p)، در حالي كه مقادير مشابه در همه فوليكول‌ها مشاهده شده بود (05/0<p). بررسي تركيب مايع فوليكولار در بز راييني در حضور يا عدم حضور جسم زرد بيانگر بيشتر بودن غلظت پروژسترون در تخمدان‌هاي داراي جسم زرد در مقايسه با تخمدان‌هاي فاقد جسم زرد بود در حالي كه غلظت گلوكز، تري‌گليسريد و كلسترول در مايعات فوليكولي جدا شده از تخمدان‌هاي داراي جسم زرد و فاقد جسم زرد اختلاف معناداري با يكديگر نداشتند.(05/0<p) بنابراين با توجه به نتايج حاصل از تحقيق حاضر مي‌توان نتيجه گرفت كه غلظت بيوشيميايي در مايع فوليكولي و سرم خون بز رائيني بسته به حضور يا عدم حضورجسم زرد، اندازه فوليكول و فصل توليد مثلي متفاوت است. علاوه بر اين، نتايج نشان داد كه تغيير در غلظت تركيبات بيوشيميايي سرم مي‌تواند بر مايع فوليكولي و همچنين كيفيت اووسيت و سلول‌هاي گرانولوز تأثيرگذارد. واژگان كليدي: اووسيت، فوليكول، تخمدان، كلسترول، بازده توليدمثل

230922

دانشگاه جيرفت

دكتر حسين دوماري ،دكتر تيزيانا برويني

دكتر روح الله ميرمحمودي ،دكتر مرتضي مختاري