تحقيق المقتطفات العربية في المجموعة رقم 3423 لمكتبة فرنسا الوطنية

دكتري

احياي گنجينه¬هاي خاموش علمي و ادبي و زدودن غبار تاريخ از چهره آنها به منظور حفظ و معرفي زيبايي¬هاي تمدن پوياي اسلامي و فرهنگ عظيم انساني و تلاش در راستاي تصحيح و باز نشر آنها، ضرورتي گريز ناپذير و مسؤوليتي خطير بر دوش همه پژوهشگران و مؤسسسات علمي و فرهنگي مي¬باشد. از اين رو بر آن شديم تا با «تصحيح گزيده¬هاي عربي مجموعه شماره 3423 كتابخانه ملي فرانسه» به قدر بضاعت قطره¬اي از اين درياي بيكران را تقديم روح تشنه دوستداران فرهنگ و تمدن ايران اسلامي نماييم. نسخه منحصر به فرد اين سفينه فاقد عنوان، با شماره «Arabe 3423» كه هم اكنون در بخش كتب خطي كتابخانه ملي فرانسه نگهداري مي¬شود، بين سال¬هاي 906 -801 هـ، به نگارش درآمده است. اين دست¬نويس در واقع سفينه¬اي است در قالب بياض در 444 برگ و غالبًا به خط نسخ ساده، مشتمل بر گلچيني از نظم و نثر به فارسي و عربي كه با نامه ابوسعيد ابوالخير به ابوعلي سينا آغاز و با ابياتي پارسي پايان مي¬پذيرد. متون منظوم و منثور عربي اين مجموعه مشتمل بر 54 هزار كلمه و 960 بيت عربي است. با توجه به منحصر به فرد بود اين نسخه، مقابله و مقايسه نسخه¬ها منتفي و تصحيح متن و افزايش و كاهش آنچه كه لازم است بر مبناي نظر و قياس و به ياري قرائن موضوعي، زباني، تاريخي و فرهنگي، و حدس و تشخيص صورت گرفته است. ما در اين پژوهش به قدر بضاعت خود كوشيديم تا زواياي تاريك اين سفينه را روشن، و متني مصحح و نمايه هايي ضروري و برگرفته از متن را به پيشگاه مخاطبان فرهيخته اينگونه آثار تقديم نمائيم. يافتن گزيده¬اي از اشعار شخصيت¬هاي ادبي ناشناخته¬؛ اشعار نويافته¬اي از شاعران شناخته شده؛ صورت¬هاي نويافته اشعار برخي از شعرا؛ و البته جبران برخي كاستي¬ها و تصحيح لغزش قلم ناسخان اين سفينه در پاره¬اي موارد، بخشي از نتايج اين پژوهش بوده است.

230888

دانشگاه اصفهان

زبان و ادبيات عرب

سيد محمدرضا ابن الرسول